Doç. Dr. Özçelik: Bulut tohumlama İzmir’in su sorununu çözmez
Son yıllarda iklim değişikliği ve kuraklık nedeniyle su sıkıntısı yaşayan bölgelerde farklı çözümler aranıyor. Muğla Büyükşehir Belediyesi, Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi onayıyla Milas Ekinambarı mevkiinde deniz suyu arıtma tesisi kurma çalışmalarına başladı. Öte yandan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, yapay yağmur oluşturmak amacıyla bulut tohumlama için bakanlıktan izin aldıklarını açıklamıştı.
"Her bulut yağmur oluşturmaz"
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Su Kaynakları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ceyhun Özçelik, yapay yağmur uygulamalarının İzmir’in su sorununu çözemeyeceğini söyledi. Özçelik, "Yapay yağışın oluşabilmesi için doğal yağış ortamının hazır olması gerekir" diyerek, süreci şöyle anlattı:
"Denizlerden, göllerden ve kara yüzeylerinden buharlaşan su atmosferin üst tabakalarına ulaşıp yoğunlaşınca damlacıklar oluşuyor ve belli bir ağırlığa ulaştığında yeryüzüne düşebiliyor. Ancak her bulut yağmur oluşturmaz. Yağış üretebilecek bulutlar; nimbostratus, altostratus, stratus ve dikey gelişimli kümülonimbus gibi türlerdir. Bulutlar orada hazır değilse tohumlama işe yaramaz. Roket, uçak veya hava araçlarıyla atmosfere gümüş iyodur, krubus ve benzeri kimyasallar bırakılarak nem parçacıkları etrafında yoğunlaşma sağlanabiliyor; ama bu yöntem bulutun yerini, şiddetini ve miktarını kökten değiştirme imkanı sunmuyor."
Yapay yağmurlama İzmir’in su sorununa katkı sağlamaz
Özçelik, tohumlamayla bulut potansiyelinin bir miktar artırılabileceğini ancak bunun sınırlı olduğunu belirtti: "Literatürde %10 ile %20'lere kadar artıştan söz ediliyor, ama bunu ölçmek çok zor. 1940'lı yıllardan beri ABD, Çin, Hindistan ve BAE gibi ülkelerde uygulamalar yapıldı; çevresel zararlar nedeniyle bazı ABD eyaletlerinde yasaklar var. İzmir gibi geniş bir coğrafyada geçen bulutların potansiyelini biraz arttırmak, şehrin genel su ihtiyacına anlamlı katkı sağlamaz."
Bulut tohumlamadaki en önemli unsur: yer ve zaman
Doç. Dr. Özçelik, başarılı bir tohumlamada en kritik faktörlerin yer ve zaman olduğunu vurguladı: "Topografya, denize yakınlık, bölgenin iklimi ve zamanlama çok önemli. Kış aylarında bulutlar soğuk ve sık geçişliyse tohumlama daha başarılı olabilir. Bahar döneminde geçiş anlarının doğru tespiti gerekir. Yaz aylarında ise bölgeye ulaşan bulut hareketleri sınırlı olduğundan başarı şansı azalır."
Sonuç olarak, bulut tohumlama belirli koşullarda yağışı tetikleyebilir veya biraz artırabilir, ancak Doç. Dr. Özçelik'e göre İzmir’in geniş ölçekli su ihtiyacını çözebilecek bir yöntem değil.
SON YILLARDA İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KURAKLIK SONUCU ARTAN SU İHTİYACINI KARŞILAMAK AMACIYLA MUĞLA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ DENİZDEN SU ARITMA TESİS İÇİN DIŞ KAYNAK KULLANIMININ CUMHURBAŞKANLIĞI YATIRIM OFİSİ TARAFINDAN ONAYLANMASI İLE MİLAS EKİNAMBARI MEVKİİNDE TESİS KURMAK İÇİN ÇALIŞMALARA BAŞLADI.
