İlham Tohti'nin Nobel adaylığı Ankara'da tartışıldı
Ankara'da bir otelde Yesevi Hareketi, İlham Tohti İnisiyatifi Hareketi, İsa Yusuf Alptekin Vakfı ve İzmir Düşünce Platformu paydaşlığında düzenlenen toplantıda, Doç. Dr. İlham Tohti'nin Nobel Barış Ödülü adaylığı ele alındı. Toplantıda, Tohti'nin 2014'teki tutuklanması ve aldığı müebbet hapis cezası süreci hatırlatılarak, destek çağrıları yapıldı.
Toplantının gündemi ve amaç
Toplantı, Pekin'de öğretim üyesi olan ekonomist Doç. Dr. İlham Tohti’nin "Nobel Barış Ödülü"ne aday gösterilmesi üzerine bir araya gelme amacı taşıdı. Katılımcılar, Tohti'nin hem Uygur Türkleri hem de evrensel insan hakları mücadelesi açısından taşıdığı sembolik değere dikkat çekti.
Enver Can: Tohti, insan hakları mücadelesinin vicdani simgesi
İlham Tohti İnisiyatifi Hareketi Başkanı Enver Can, Tohti'nin durumuna ilişkin değerlendirmesinde, Tohti'nin sadece bölgesel değil evrensel bir simge olduğunu vurguladı. Can, toplantıda şu ifadeleri kullandı: "İlham Tohti’nin Nobel Barış Ödülü’nü almasının Uygur Türklerinin mücadelesi için önemli olduğunu vurgulayan Can, 'İlham Tohti’nin Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmesi şiddete başvurmadan hak aramanın hukuku esas alan direnişin ve diyalog çağrısının evrensel bir değer olarak teyit edilmesi anlamına gelecektir. Bu nedenle özellikle akademik çevrelerin ve düşünce insanlarının bu süreci daha güçlü biçimde desteklemesi hem Tohti’nin özgürlüğü hem de Uygur meselesinde barışçıl çözüm arayışlarının güçlendirilmesi açısından bir önem taşımaktadır. Bugün İlham Tohti yalnızca Uygur halkının değil evrensel insan hakları mücadelesinin de vicdani simgelerinden biri olarak kabul edilmektedir'"
Yesevi Hareketi'nden gözlem iddiaları
Yesevi Hareketi Ankara Başkanı Miraç Gür, Çin'de Uygur Türklerine yönelik uygulamalara dikkat çekti ve uygulamaların kişisel verilerin kapsamlı şekilde ele geçirilmesine yol açtığını belirtti. Gür, toplantıda şu değerlendirmeyi aktardı: "Uygur Türklerinin telefonlarına zorunlu bir şekilde yüklenen bazı programlar var. Bunların yüklenmesinden kaçınamıyorlar ve bu telefonlarla yüklemeden dolayı bütün fotoğrafları, mesajlaşmaları, bütün girdikleri, bütün ayak izleri, internetteki bütün kişisel verileri otomatik bir şekilde ele geçirilebiliyor Çin tarafından. Yaptıkları her hareket gözetlenebiliyor, izlenebiliyor. Bu yüzden sosyal kredi sistemi denilen bir sistem vasıtasıyla bu insanlara puanlama veriliyor ve bu puanlamada iyi vatandaş, kötü vatandaş olarak nitelendiriliyor. Dolayısıyla Uygur Türkleri müslüman oldukları için, Türk oldukları için, kültürleri Çin’de nispeten farklı olduğu için Tabii ki kendilerine göre internet sitelerine girmeleri puanlarının düşük olmasına sebep oluyor'"
Akademik çevreden destek çağrısı
Prof. Dr. Ömer Kul ise Nobel Barış Ödülü'nün siyasi yönüne dikkat çekerek, İlham Tohti'nin bu ödüle layık görülebileceğini savundu. Kul, konuşmasında şunları söyledi: "Nobel Barış Ödülü’nün ben siyasi bir ödül olduğunu düşünüyorum. Bu konuda da eğer İlham Tohti’ye de verilecekse bunu hak etmiş bir şahıstır. Duruşu, yaptıkları çektiği eziyetler dolayısıyla sonuna kadar hak etmiştir. Velev ki siyasi olarak verilsin biz bu yolda bir kişinin hayatının kurtarılmasına, insanca yaşamasına vesile olmuş oluruz. Bunun kadrini yaradan verecek diye inanıyorum. Ama hiçbir şey olmazsa, bu ödül verilmezse biz İlham Tohti’yi anlattık, bunun üzerinden Doğu Türkistan davasını anlattık, orada bizim açımızdan boynumuzu büken, ırkdaşımızın, dindaşımızın tecavüze maruz bırakıldıklarını, çocuklarını Çinlilerin bile bugün giymedikleri o eski Çin giysileriyle asimile ettiklerini, şayet böyle giderse 15-20 yıl sonra Doğu Türkistan’da müslümanım, Türküm bırak Türküm, Uygur’um diyecek insan kalmayacağını bunları dilimiz döndüğünce, Çin tehlikesinin insanlık adına ve dünya adına nasıl tehlike olduğunu dilimiz döndükçe anlatmaya çalıştık'"
Toplantı katılımcıları, akademik çevrelerden ve uluslararası camiadan gelecek desteğin, hem İlham Tohti’nin özgürlüğü hem de barışçıl çözüm arayışlarının güçlenmesi açısından kritik olduğunu vurgulayarak çalışmalarını sürdüreceklerini bildirdi.
İlham Tohti İnsiyatifi Hareketi Başkanı Can: "İlham Tohti insan hakları mücadelesinin simgelerinden biri kabul edilmektedir"
