Mersinli doktor çiftten yapay zekalı giyilebilir sağlık takip sistemi
Mersin'de görev yapan Sinir Cerrahisi Uzmanı Operatör Dr. Ömer Neşet Kişi ile Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı Dr. Seda Kişi tarafından geliştirilen, giyilebilir cihazlarla entegre çalışan yapay zekâ destekli sağlık takip sistemi erken müdahale imkânı sunuyor. Sistem, özellikle risk altındaki hastaların anlık verilerini değerlendirerek zamanında müdahale ve sağlık harcamalarında azalma hedefliyor.
Çiftin akademik ve kişisel geçmişi
Sinir Cerrahisi Uzmanı Operatör Dr. Ömer Neşet Kişi ile Uzm. Dr. Seda Kişi Adana'da tıp fakültesinden itibaren birlikte çalışıyor; 25 yıldır hem evde hem iş hayatında ortak bir süreç sürdürüyorlar ve 3 çocukları bulunuyor. Çift, Mersin'deki Clinicia Entegre Sağlık Yaklaşımları Merkezinde görev yapıyor.
Uzm. Dr. Seda Kişi projenin hem mesleki hem de anne olarak kendi kaygılarını da karşılamayı hedeflediğini vurguluyor: "17 yaşından beri hem öğrenim hem mesleki hayatımız boyunca birlikte hareket ettik. Şimdi de yeni iş alanında ve yeni yapacağımız konular üzerinde de birlikte çalışıyoruz"
Uzm. Dr. Seda Kişi, projenin aile içi kullanımına da değinerek şöyle diyor: "Aslında buradaki amaç genel olarak tüm insanlara destek olabilecek bir oluşum sağlamaktı. Bir anne olarak ben de çocuklarımı takip etme konusunda biraz endişeliyim. O yüzden büyüklerimizi takip ederken onlardan emin olurken, aynı zamanda evlatlarımızın da sağlığından da emin olmak istiyoruz. Bu sistem burada da en çok belki de anneleri rahatlatacak. O açıdan da bunu oluşturulup ilk olarak kendi çocuklarım da deniyorum olmaktan çok mutlu oldum"
Sistemin doğuşu ve teknik yaklaşım
Op. Dr. Ömer Neşet Kişi, projenin kişisel geçmişle bağlantısını anlatırken şunları aktarıyor: "Ben babamı çok erken yaşlarda bir kalp hastalığı yüzünden kaybettim. Zaten o zaman yeni tıp fakültesine başlamıştım. Bu tarz sıkıntılı bir hadiseyi yaşamış doktor olarak yıllar içerisinde özellikle insanları uzaktan takip edecek onlara erken müdahale imkanı sunabilecek bir sistem üzerine çok kafa yorduk. Bu benim aslına bakarsanız çocukluk hayalimdi diyebiliriz. Eşim Seda ile birlikte bu hayali çok farklı noktalara getirdik. 2022 yılında bir dijital sağlık platformu kurmak üzere yola çıktık ve kendi teknoloji şirketimizi kurduk. Bu şirket üzerinden de özel özellikle riskli hastaların sürekli olarak uzaktan izlenebildiği yapay zeka destekli bir hasta takip platformunun üzerinde çalışıyoruz. Bu platform çok özel noktalara geldi"
Op. Dr. Kişi sistemin işleyişini şöyle özetliyor: "Özellikle kalp hastalıkları, eklem hastalıkları, epilepsi ve şuur kaybı gibi düşme ihtimali olan hastalıkların artması ile sürekli olarak büyüklerimizi ve risk altındaki yakınlarımızı düşünüyoruz. Hatta bazen bu düşünceyle günlük hayatımızda yapmamız gereken şeyleri yapamaz oluyoruz. Onların yalnız kaldıkları anda sürekli yanlarında olamadığımız zaman güvenli olduklarını bilmek istiyoruz. Tüm sistem de bunun üzerine kurulu. Bu sistemin tamamı bizim kendi Mersin’deki merkezimizde dijital sağlık sistemi tarafından takip ediliyor. Normal şartlar altında standart bir kalp hastası akşamleyin yolda yürürken birdenbire ritim bozukluğu değiştirirse ve düşecek olsa belki saatler sonra bulunabilir. Ya da bir hasta aniden şuurunu kaybettiği zaman cep telefonuna ulaşım sağlayıp yakınlarını arayamıyor olabilir. Evde yalnız başına kalça protezi olan ve yakın zamanda ameliyat olmuş bir hasta sadece su almak için kalktığında düştüğünde çevresindeki hiçbir iletişim aracına saatlerce ulaşamayabilir. İşte böyle durumlarda onlardan alınacak verileri acil durum sinyali olarak yapay zeka destekli bilgisayar sistemimize ulaştıran tamamen giyilebilir mevcut elimizdeki sağlık teknolojileri üzerine entegre olabilen bir sistem kurduk. Biz hastayla ilgili alarm durumlarında hastanın kötüleşeceğine bazen önceden yapay zeka destekli sistemlerle anlayarak ya da o anda kötüleştiği anda yakınlarının hiç bunlardan haberi yokken onun bulunduğu konuma müdahale ekipleri yollayarak onların güvenli olmasını sağlıyoruz"
Testler, kullanıcı verileri ve entegrasyon
Op. Dr. Kişi, ilk deneklerinin kendi annesi olduğunu belirtiyor ve test verilerini paylaşıyor: "Annemin bir kalp rahatsızlığı var, ben şu anda sürekli olarak kendi sisteminin benden bağımsız onu takip ettiğini bilerek kendimi çok daha güvende hissediyorum. Şu anda test aşaması olan sistemiz bin civarında kullanıcı var. Bunlardan da yaklaşık 100 civarında kullanıcı aktif bir şekilde test ediliyor. Mevcut muayenehane yönetim sistemlerine entegre olabilen bu sistemde yaklaşık 11 bin hastalık bir veri toplama olanağı bulduk. Sadece kötüleşen hastaları değil hastaların yaşam standartlarındaki bozulmalarla geleceğe yönelik kötüleşme ihtimallerini dahi onlara söyleyip çeşitli önerilerde bulunabilecek bir sağlık platformu üzerinde çalışıyoruz"
Sistem, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu projesi kapsamında geliştirilen akıllı ve giyilebilir cihazlarla entegre olabiliyor; hem Android hem iOS platformları ve akıllı saatlerle uyumlu çalışıyor. Op. Dr. Kişi, "Bu sistemlerden aldığımız veriler bizler açısından çok kıymetli. Hastanın yaşamı ve acil durumlarıyla ilgili ipuçları veriyor. Bunları tekrar yapay zeka süzgecinden geçirerek müdahale edebiliyoruz" diye ekliyor.
Beklenen toplumsal ve ekonomik etkiler
Projenin sağlık bütçelerine katkısına da değinen Op. Dr. Kişi, erken müdahalenin getireceği tasarrufu vurguluyor: "Basitçe özetlemek gerekirse, bir sebepten dolayı kalbi durmuş hastaya 4 dakika sonra müdahale etmekle 34 dakika sonra müdahale etmek arasında muazzam bir fark vardır. Bu arada iç organları ya da beyni hasar görmüş yoğun bakıma hassas haline gelmiş ve aylarca hatta bazen yıllarca bakım hastası durumdaki bir hasta hem kendisine hem devlette hem de yakınlarına çok ciddi anlamda maddi bir yük getirecektir. Bu yük belki sevdikleri tarafından büyük bir sevgiyle karşılanacaktır ama normal şartlar altında çok daha erken müdahale edilen bir hastada hem nöroloji hasar olmadan hem vücutta organlarda hasar olmadan normal hayatında göndermek yoğun bakım sürecini azaltmak hem sosyal güvenlik kurumları açısından hem hasta ve hasta yakınları açısından çok kazançlı bir durum da ortaya çıkaracaktır bizlerin üzerindeki vergi yükünü de azaltacaktır"
Geliştirilen platformun hedefi, risk altındaki bireylerin güvenliğini artırırken sağlık sistemleri üzerindeki mali yükü azaltmak ve erken müdahale ile uzun vadeli bakım ihtiyacını en aza indirmek.
OP.DR. ÖMER NEŞET KİŞİ İLE EŞİ UZM.DR. SEDA KİŞİ BİRLİKTE UZUN YILLAR ÇALIŞARAK GELİŞTİRDİĞİ TEKNOLOJİYİ YAPAY ZEKA İLE DESTEKLEYEREK YAZILIMSAL PROGRAMLA HAYAT KURTARAN SAĞLIK TAKİP SİSTEMİNE ÇEVİRDİ.
