Raynaud Fenomeni Uyarısı: El ve Ayaklarda Ani Mavi-Mor Değişimlere Dikkat
Romatoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu (Liv Hospital Samsun), stres ve soğukla ortaya çıkan el ve ayak parmaklarındaki ani mavi-mor renk değişimlerinin Raynaud Fenomeni belirtisi olabileceğini söyledi. Özellikle genç kadınlarda sık görüldüğüne dikkat çekti.
Belirtiler ve mekanizma
Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu şunları aktardı: "Raynaud Sendromu’nun (RB) en önemli belirtisi, el ve/veya ayak parmak uçlarında bazen soğuğa maruz kalındığında bazen de stresle birlikte oluşan mavi-mor renk değişikliğidir. Hastalık kan damarlarında daralma sonucu ortaya çıkar. Normalde deriye giden kan damarları, soğuk havalarda ısı kaybını azaltmak için daralır. Ancak Raynaud hastalığında bu süreç uzar. Bir süre sonra kanlanmanın bozulmasına bağlı olarak damarlarda oksijen seviyesi düşer ve deride mavi-mor renk değişikliği olur. Bu mavi-mor renk değişikliğini takiben damarlarda bir genişleme meydana gelir. Ardından parmak uçları yeniden pembe-kırmızı hale döner."
Raynaud fenomeni toplumda %3-5 oranında görülür.
Kimlerde daha sık
Prof. Dr. Sayarlıoğlu, hastalığın bazen tek başına görülebildiğini ve buna birincil-primer RB (PRB) denildiğini belirtti. Ayrıca, "PRB’nin genetik bir yönü de vardır. PRB olanların yakınlarında da benzer belirtiler olabilir. PRB’de tedaviye cevap genellikle iyidir, önemli bir probleme yol açmaz" dedi. Raynaud en sık genç kadınlarda ortaya çıkar.
İkincil nedenler ve riskler
İkincil Raynaud sendromu (SRB) sıklıkla sistemik skleroz (skleroderma), SLE, Sjögren sendromu, anti-fosfolipid sendrom, poli-dermatomyozit, romatoid artrit gibi iltihaplı romatizmalı hastalıklarla birlikte görülebilir. Prof. Dr. Sayarlıoğlu, "SRB, bunun dışında vücut savunma sisteminden kaynaklanan başka sistemlere ait hastalıklara da eşlik edebilir. Bazı hastalarda kulak kepçesi, burun, yüz, diz, meme uçları da etkilenebilir. Nadiren tüm kol ve bacakta da RB görülebilir. Parmaklarda renk değişiminin yanı sıra iğnelenme, uyuşma, ağrı olabilir. Eğer damarların daralma dönemi uzun sürerse dokular için tehlikeli olabilir. Kanlanma bozukluğuna bağlı parmak uçlarında yaralar gelişebilir" ifadelerini kullandı.
Tanı ve değerlendirme
Raynaud sendromunun tanısı, hastanın tipik yakınmaları (parmaklarda soğuk ve stresle gelişen mavi-mor renk değişikliği, soğukluk, ağrı) ve muayenesi ile konur. Şüphelenilen vakalarda farklı görüntüleme yöntemleri kullanılabilir ve benzer yakınmalara neden olan diğer sebeplerin dışlanması gerekir.
ROMATOLOJİ VE İÇ HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. MEHMET SAYARLIOĞLU
