açıklanamayan kilo kaybı vücudun erken uyarısı olabilir

İstemsiz kilo kaybı ne zaman dikkate alınmalı?

Prof. Dr. Senem Karabulut (Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Tıbbi Onkoloji) uyarıyor: beslenme veya fiziksel aktivitede değişiklik olmaksızın ortaya çıkan kilo kaybı sıklıkla stres veya iş yoğunluğuna bağlansa da göz ardı edilmemelidir. Kilo kaybı her zaman kanser anlamına gelmez; ancak bazı durumlar erken tanı için önemli bir işaret olabilir.

Kayıp miktarı ve süresi hangi eşiği işaret eder

Karabulut, değerlendirmede hem kaybedilen kilonun miktarının hem de bunun ne kadar sürede gerçekleştiğinin kritik olduğunu belirtiyor. Buna göre 6–12 ay içinde vücut ağırlığının %5'inden fazlasının kaybedilmesi tıbbi inceleme gerektiren bir durumdur. Örneğin 70 kilogram olan bir kişide istemsiz 3,5 kilogramın üzerindeki kayıp dikkate alınmalıdır. Kilo kaybı devam ediyorsa veya belirgin halsizlik, iştahsızlık gibi bulgular eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

Hangi kanserlerde kilo kaybı öne çıkar ve mekanizmalar

İstemsiz kilo kaybı pankreas, mide, yemek borusu, akciğer ve bağırsak kanserleri ile bazı lenfoma türlerinde erken fark edilen belirtilerden biri olabilir. Bu durumun arkasında tümörün metabolizmayı etkilemesi, iştah azalması, besin alımının yetersiz kalması veya sindirim sistemi işlevlerindeki bozukluklar yer alabilir. Ancak belirtinin ortaya çıkması kanserin mutlaka erken evrede olduğu anlamına gelmez; bu yüzden nedenin zamanında ve uygun yöntemlerle araştırılması önem taşır.

Değerlendirme sürecinde dikkate alınan unsurlar arasında kilo kaybının hızı ve şiddeti, eşlik eden yakınmalar, kullanılan ilaçlar ve kişisel tıbbi öykü bulunur. Gerekli görüldüğünde kan tetkikleri, görüntüleme yöntemleri ve endoskopik incelemelerle altta yatan neden araştırılır; tetkikler kişiye özel planlanır.

Kilo kaybına eşlik eden belirtiler ve diğer olası nedenler

Uzun süreli iştahsızlık, çabuk doyma, yutma güçlüğü, karın ağrısı, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, dışkıda kan, geçmeyen öksürük, gece terlemesi veya açıklanamayan halsizlik gibi birden fazla şikâyetin birlikte görülmesi daha ayrıntılı bir değerlendirmeyi gerektirir. Ayrıca kilo kaybı tiroit bezi aşırı aktivitesi, diyabet, kronik enfeksiyonlar, bazı sindirim sistemi hastalıkları ve psikolojik sorunlar gibi kanser dışı birçok nedenle de ortaya çıkabilir; bu nedenle her hasta aynı testlerle değil, kişiyle bütüncül değerlendirilerek yönlendirilmeli.

Karabulut son olarak, erken tanının tedavi seçenekleri ve başarısı üzerinde belirleyici olabildiğini vurgulayarak kişinin beslenmesinde değişiklik yapmadığı halde giderek zayıflaması veya başka belirtilerle birlikte kilo kaybı olması durumunda vakit kaybetmeden hekim görüşü alınması gerektiğini belirtiyor.

PROF. DR. SENEM KARABULUT