Altın Portakal'da Türk oyuncular için uluslararası kapılar ve set standartları

Altın Portakal'da Türk oyuncular için uluslararası kapılar ve set standartları

63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali kapsamında düzenlenen etkinlikler, Türk oyuncuların uluslararası pazara açılmasının yollarını ve setlerde yaşanan sorunlara dönük önlemleri gündeme taşıdı. Festivalde yapılan söyleşilerde, ortak yapımlarda rol almak için görünürlük, dil yetkinliği ve profesyonel kayıtların önemi vurgulandı.

uluslararası görünürlük ve cast marketleri:

Söyleşide konuşan Filmmakers Europe Yöneticisi David Zitzlsperger, platformlarının amacı ve Avrupa çapındaki çalışmaları hakkında bilgi verdi. Platformunda yaklaşık 160 bin Avrupalı oyuncu ve 3 bin 300 civarında ajansın cast direktörünün bulunduğunu söyleyen Zitzlsperger, Türkiye ile platform arasında bir köprü eksikliği gördüklerini belirtti. Zitzlsperger, ortak yapımlarda bölgesel fonların birden fazla ülkeden isim talep ettiğini, bu nedenle Türk oyuncuların görünür olmasının hem bireysel hem de ülke sineması açısından fırsat yaratacağını ifade etti.

Bu alandaki uygulamalardan örnek veren cast direktörü Harika Uygur, The Danish Girl sonrası çeşitliliğin arttığını ve audition kültürünün yaygınlaştığını anlattı. Uygur, Haluk Bilginer'in de audition verdiğini hatırlatarak oyuncuların çoğu zaman kendilerini gösterecek fırsatlara açık olmaları gerektiğini vurguladı. Nine Perfect Strangers dizisi için Romanya kadrosu aranırken Aras (Aydın) gibi Türk oyuncuların önerilmesi ve projede yer almasının örnek olduğunu paylaştı.

Lucinda Syson ise 35 yıllık deneyimi üzerinden cast süreçlerindeki değişimi anlattı ve Türkiye'deki cast uzmanlarının bilgi birikiminin Avrupa ağlarında değerli olduğuna dikkat çekti. Syson, oyunculara özellikle İngilizceye yatırım yapmalarını; dilin sadece temel iletişim değil, o dilde oyunculuk yapabilme yetkinliği anlamına geldiğini söyledi.

setlerde çalışma koşulları ve sendika girişimleri:

Festivalde ayrıca setlerdeki çalışma koşulları ve temsille ilgili bir söyleşi daha düzenlendi. Oyuncular Sendikası temsilcileri, sinema ve televizyonda kadının temsili, yaş ayrımcılığı ve yakınlık koordinatörlüğü uygulamalarını ele aldı. Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Taciz ve Ayrımcılıkla Mücadele Birimi Sorumlusu Gizem Soysaldı, dizilerde kadın karakterlerin sıklıkla erkek karakterlerin üzerinden kurulduğunu ve yaş ilerledikçe kadın oyuncuların rol seçeneklerinin daraldığını vurguladı.

Oyuncular Sendikası Örgütlenme Uzmanı Demet Koca ise çocuk ve bebek oyuncuların korunmasına ilişkin değişimleri anlattı. Koca, geçmişte çocukların gece saatlerinde çalıştırılabildiğini ve pedagog gibi desteğin eksik olduğunu belirterek, sendikanın "Bu Sette Çocuk Var" kampanyasının ardından sektör uygulamalarının iyileştiğini söyledi.

Sendika çalışmalarına ilişkin somut adımlar da paylaşıldı: Yaklaşık dört yıl önce yakınlık koordinatörü tanımı üzerine başlayan süreçte 16 projede koordinatörlük kullanıldı; Ocak 2026'da düzenlenen ve 120'yi aşkın katılımcının yer aldığı çalıştay sonucunda Set Çalışma İlkeleri hayata geçirildi ve asgari çalışma standartları kamuoyu, yapımcılar ve devletle paylaşıldı.

oyunculara pratik öneriler:

Panelden çıkan öneriler özetle şöyleydi: Uluslararası görünürlük için profesyonel, doğal fotoğraflar ve eksiksiz bir profil oluşturmak; dil becerilerini doğru ve dürüst biçimde kaydetmek; kendi kültürel mirasını avantaja çevirmek ve başkalarının aksanını taklit etmeye çalışmaktan kaçınmak. Zitzlsperger, platformlarında profil oluşturmanın ücretsiz olduğunu ve bunun ilk adım olması gerektiğini belirtti.

Festivaldeki oturumlar, Türk oyuncuların hem uluslararası ortak yapımlarda yer almak hem de setlerde daha güvenli ve adil çalışma koşulları elde etmek için hangi somut adımları atması gerektiğine dair net bir yol haritası sundu. Katılımcılar, görünürlük, dil yetkinliği ve sendikal düzenlemelerin bir arada ilerlemesi gerektiği konusunda hemfikir oldu.

CEMAL HÜNAL