Alzheimer'da yeni umutlar: tedavi, erken tanı ve bakımda öncelikler

Basın toplantısının ana vurgusu

21 Eylül Dünya Alzheimer Günü kapsamında düzenlenen basın toplantısında, Alzheimer hastalığının tanı ve tedavisinde son dönemde kaydedilen gelişmeler, yeni tedavilere erişim sorunları ve hasta yakınlarının yaşadığı güçlükler ele alındı. Toplantıya Türkiye Alzheimer Derneği yetkilileri ile Abdi İbrahim Otsuka temsilcileri katıldı; güncel kanıtlar ve yürütülen farkındalık kampanyaları paylaşıldı.

yeni tedaviler ve erişim tartışması:

Dernek Başkanı Dilek Şahinöz amiloid birikimini hedefleyen ilaçların dünya çapında kullanıma girdiğini, kontrollü çalışmalar ve uzun dönem takiplerle etkinlik ve güvenlik verilerinin gösterildiğini hatırlattı. Şahinöz, bu tedavilerin bazen beyin içinde sıvı toplanması veya küçük kanamalara yol açabildiğini ancak uygun hasta seçimi ve takip protokolleriyle bu risklerin yönetilebildiğini belirtti. Türkiye'de söz konusu ilaçların halen erişilebilir olmaması vurgulanarak, adil ve zamanında erişim, geri ödeme düzenlemeleri ve sağlık altyapısının hızla hazırlanması gerektiği ifade edildi.

erken tanıda kan testleri ve uygulama ilkeleri:

Tıbbi Kurul Başkanı Prof. Dr. Başar Bilgiç, Türkiye'de bazı laboratuvarlarda artık pTau-217 adlı kan testinin uygulanmaya başlandığını bildirdi. Bilgiç, pTau-217'nin Alzheimer ile ilişkili erken beyin değişikliklerini yansıttığını ve hekim önerisiyle, şikâyeti olan kişilerde tanısal değerlendirmeye katkı sağladığını söyledi. Ancak Bilgiç, sağlıklı, şikâyeti olmayan bireylerde yaygın tarama için henüz yeterli veri bulunmadığını vurguladı. Ayrıca bu testlerin güvenilir platformlarda doğrulanması, ulusal kılavuz ve kalite standartlarının oluşturulması ile geri ödeme kapsamına alınmasının önemine dikkat çekildi.

toplumsal önlemler ve aşı verileri

Prof. Dr. Bilgiç, geniş veri analizlerinin zona (herpes zoster) aşısı olan gruplarda demans tanısının daha az konduğunu ve aşılamanın demans riskini yaklaşık %20 azalttığına yönelik bulgular olduğunu aktardı. Galler ve Avustralya çalışmalarına atıf yapılan değerlendirmede, zona aşılarının demans riskini azaltma potansiyelinin toplum sağlığı açısından önemli olduğu belirtildi.

aşılama programı çağrısı:

Türkiye Alzheimer Derneği, yaşlı erişkinlerde zona aşısına erişimi hızlandırmak ve kapsamı genişletmek üzere ulusal düzeyde koordineli bir aşılama programı başlatılması çağrısında bulundu. Dernek, programın öncelikle 65 yaş ve üzerini hedeflemesi, aşı temini, ücretsiz uygulama ve uzun dönem bilişsel izlemi içerecek şekilde tasarlanmasını önerdi.

davranışsal belirtiler, bakım ve farkındalık kampanyası

Dernek Yönetim Kurulu Üyesi ve hasta yakını Hatice Sertaç Süslü, Alzheimer hastalarında görülen hırçınlık, huzursuzluk ve ajitasyonun hasta ile bakım verenler üzerinde ağır etkileri olduğunu; bunun günlük yaşamı, uyku düzenini ve bakım yükünü olumsuz etkilediğini anlattı. Süslü, bu belirtilerin tanınmasının, gözlemlenip not alınmasının ve hekime aktarılmasının erken müdahale için hayati önem taşıdığını vurguladı.

ajitasyona yaklaşım ilkeleri:

Süslü, davranışsal sorunlarda öncelikle ilaç dışı yöntemlerin uygulanması gerektiğini; yaşam ortamının sadeleştirilmesi, düzenli hafif egzersiz, müzik ve sanat temelli destekler ile bakım veren eğitiminin atakların sıklığını ve şiddetini azaltabildiğini söyledi. İlaç dışı yöntemlere yanıt alınamayan vakalarda hekim değerlendirmesiyle ilaç tedavilerinin gündeme geldiği belirtildi. Ayrıca son yıllarda ajitasyon için iki onaylı ilacın geliştirildiği ve bu ilaçlardan birinin Türkiye'de bulunduğu kaydedildi.

Toplantıda ayrıca Türkiye Alzheimer Derneği ve Abdi İbrahim Otsuka iş birliğiyle yürütülen Bir Sebebi Varmış, Artık Biliyorum kampanyası tanıtıldı. Kampanya, hasta yakınları ve bakım verenleri hedefleyerek huysuzluk, huzursuzluk ve ajitasyon gibi davranışsal belirtilerin hastalıkla ilişkili olabileceği konusunda farkındalık oluşturmayı amaçlıyor. Abdi İbrahim Otsuka Genel Müdürü Zeynep Alptekin Basa kampanyanın, davranışların ardındaki nedenlerin anlaşılmasının hasta yaklaşımını ve bakım süreçlerini değiştirebileceğini belirtti.

Toplantıda öne çıkan çağrı özetle şu noktaları içeriyor: yeni tedavilere ve tanı yöntemlerine erişimin hızlandırılması, geri ödeme ve sağlık altyapısının hazırlanması, biyobelirteçlerin güvenilir platformlarda uygulanması için kılavuzların oluşturulması, yaşlı erişkinlerin zona aşılarına ulaşımının kolaylaştırılması ve davranışsal belirtilerin erken tanınması için bakım verenlerin desteklenmesi.

Katılımcılar: Dilek Şahinöz (Türkiye Alzheimer Derneği Yönetim Kurulu Başkanı), Prof. Dr. Başar Bilgiç (Türkiye Alzheimer Derneği Tıbbi Kurul Başkanı), Hatice Sertaç Süslü (Dernek Yönetim Kurulu Üyesi ve hasta yakını) ve Zeynep Alptekin Basa (Abdi İbrahim Otsuka Genel Müdürü).

TOPLU FOTO SOLDAN SAĞA: TÜRKİYE ALZHEİMER DERNEĞİ YÖNETİM KURULU ÜYESİ VE HASTA YAKINI HATİCE SERTAÇ SÜSLÜ, TÜRKİYE ALZHEİMER DERNEĞİ YÖNETİM KURULU BAŞKANI DİLEK ŞAHİNÖZ, ABDİ İBRAHİM OTSUKA GENEL MÜDÜRÜ ZEYNEP ALPTEKİN BASA, TÜRKİYE ALZHEİMER DERNEĞİ TIBBİ KURUL BAŞKANI PROF. DR. BAŞAR BİLGİÇ.