Giriş: vasiyetle başlayan dönüşüm:
İstanbul'da yaşayan Hayriye Yüce, babasının "topraklarınızı değerlendirin" vasiyetini yerine getirmek üzere memleketi Kastamonu'nun Küre ilçesine bağlı Afşar İmam köyüne geri döndü. Sürekli göç veren köy ve çevresini canlandırmak amacıyla yola çıkan Yüce, 12 kadının bir araya gelmesiyle Kastamonu Küre Girişimci Kadınlar Kooperatifi'ni Kasım 2024'te kurdu. Kooperatif kısa sürede hem üretim odaklı bir yapıya dönüştü hem de bölgedeki el sanatları mirasının yeniden görünür olmasını sağladı.
Kooperatifin kuruluşu ve kültürel miras çalışmaları:
Kooperatif, kuruluşundan itibaren geleneksel üretimleri canlandırmayı hedefledi. Öncelik olarak Küre kilimi'ne odaklanıldı; geçmişi 1800'lü yıllara uzanan bu yerel dokuma geleneğinin korunması ve öğretilmesi için Halk Eğitim Merkezi ile iş birliği yapıldı. Elindeki yangından kurtarılmış örnekler ve usta öğrenci buluşmaları sayesinde kilim dokumacılığı yeniden köyde yaygınlaştırılmaya başlandı.
Halk eğitim desteği ve coğrafi işaret çalışmaları:
Halk Eğitim Merkezi'nin sağladığı atölye desteği, bilgi aktarımı ve kursiyerlerin katılımı kooperatifin hızlı bir şekilde üretime geçmesine katkı verdi. Projeler arasında Küre kiliminin coğrafi işaret başvurusu ve yöresel kimliğin tescillenmesi de yer alıyor; bu adım hem tanınırlığı artırmayı hem de el sanatlarının ticarileşmesini kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Üretim alanları ve ekonomik planlar:
Kooperatif, köyü adeta bir üretim merkezine dönüştürdü. Reçel, sirke, unlu mamuller, mantı, su böreği, baklava ve ekmek gibi gıdaların üretimi yapılıyor; bu ürünlerin tescilleri alındı veya tescil süreçleri takip ediliyor. Üretim, sipariş bazlı çalışıyor ve etkinlikler için tedarik sağlanıyor. Üretim grupları arasında hamur işleri, ekmek, reçel ve şekerleme ekipleri ayrılmış durumda.
Süt ürünleri ve KOOP-DES desteği:
Kooperatif, mini mandıra yaklaşımıyla süt işleme tesisine ve kaşar peyniri üretimine hazırlanıyor. Bu amaçla makineler KOOP-DES destekleri kapsamında sağlandı ve kırsal kalkınma destekleriyle prefabrik bir atölye inşa edildi. Planlanan takvime göre önümüzdeki yıldan itibaren peynir üretimine başlanması hedefleniyor. Bu adım, yerel hayvancılığın değerlendirilmeye başlaması ve köyde sürdürülebilir istihdam yaratılması açısından kritik görülüyor.
El sanatları, deri dokuma ve ilçeye özgü projeler:
İlçede sekiz atölyeden oluşan Küresel Sanat Evi projesi planlandı; proje hem turizmi canlandırmayı hem de geri dönüşleri hızlandırmayı amaçlıyor. Proje kapsamında bakır madenciliğinin tarihine vurgu yapılarak bakır atölyeleri kurulması, Küre kiliminin coğrafi işaretinin alınması ve deri dokuma gibi alanlarda üretim öngörülüyor. Deri dokuma, daha önce ithal edilen bir ürünken kooperatif çatısı altında dört kadın öncülüğünde Küre'de üretilmeye başlandı ve küçük bir atölye faaliyete geçirildi.
Yerel katılım ve kişisel hikâyeler:
Kooperatif üyesi kadınlar arasında farklı yaş ve becerilerden gelenler var. Bir kısmı reçel, sirke ve yöresel tatlı üretiminde uzmanlaşırken, diğer ekipler ekmek ve hamur işleri üzerine çalışıyor. Üyelerden Raziye Türkmez gibi kişiler, deneme-yanılma sürecinin ardından yeni ürünler geliştirdiklerini, öğrenmenin yaşı olmadığını ve köyde çalışmanın kendilerine güç verdiğini anlatıyor. Üyeler, yöresel ürünlerin reçel ve sirke tescillerini aldıklarını, üretimi belgeli ve siparişe dayalı yürüttüklerini belirtiyorlar.
Hayriye Yüce'nin sözleri kooperatifin ruhunu özetliyor: babasının vasiyeti bir hedefe dönüştü ve yıllarca süren mücadele ile karşılaşılan 'yapamazsın' söylemlerine rağmen azim ve inançla ilerleniyor. Kanser tedavisi sürecini de geride bırakan Yüce, lavanta köyü hedefiyle pilot dikimler yaptıklarını ve planlı dikimlerle turizme de açılabilecek etkinlik alanları oluşturmayı amaçladıklarını vurguluyor.
Sonuç olarak, Afşar İmam köyünde başlayan bu yerel girişim, geleneksel el sanatlarını ve gıda üretimini bir araya getirerek kırsal kalkınmaya yönelik somut adımlar atıyor. Kurulan kooperatif, hem istihdam yaratıyor hem de köyün kimliğini ekonomik değere dönüştürme yolunda örnek bir model sunuyor.
Vasiyet üzerine baba topraklarına döndü, kadınlarla birlikte köyünü adeta fabrikaya dönüştürdü
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!