Diyabet tedavisinde hedef genişliyor: kan şekerinin ötesinde kalp ve kilo

Diyabette bütüncül yaklaşım öne çıkıyor

Dünya genelinde 20-79 yaş grubunda yaklaşık 589 milyon kişi diyabetle yaşıyor. Bu yaygınlık, tip 2 diyabet tedavisinde yalnızca kan şekeri değerlerini hedeflemenin yetersiz kaldığını gösteriyor. Güncel klinik yaklaşım, kan şekeri kontrolünü korurken kilo yönetimi ve kalp-böbrek sağlığı gibi eşlik eden riskleri de göz önünde bulundurmayı gerektiriyor. Medicana Kadıköy Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Enver Şükrü Göncüoğlu, tedavi planlarının bireye özgü olarak belirlenmesi gerektiğini vurguluyor.

GLP-1 hormonunun vücuttaki rolü:

GLP‑1 reseptör agonistleri son dönemde öne çıkan tedavi seçenekleri arasında yer alıyor. Uzm. Dr. Enver Şükrü Göncüoğlu, bu hormonun işleyişini şöyle anlattı: "GLP-1, yemek sonrasında bağırsaklardan salgılanan ve kan şekeri düzenlenmesinde rol oynayan bir hormondur. Kan şekeri yükseldiğinde insülin salgılanmasını desteklerken, glukagon adı verilen ve kan şekerini yükselten hormonun salgılanmasını azaltır. Ayrıca mide boşalmasını yavaşlatabilir ve iştah üzerinde etkili olabilir. GLP-1 reseptör agonistleri ise bu hormonun etkilerini taklit ederek kan şekeri kontrolüne katkı sağlar. Bazı ilaçlar kilo kaybını da destekleyebilir. Bu özellikleri nedeniyle özellikle tip 2 diyabeti bulunan ve fazla kilo ya da obeziteyle yaşayan bazı kişilerde tedavi seçenekleri arasında değerlendirilebilir".

Uzman, bu ilaçların etkinliğinin sadece tartıdaki değişimle ölçülmemesi gerektiğini, asıl hedefin uzun vadeli sağlık risklerini azaltmak ve yaşam kalitesini korumak olduğunu belirtiyor. Bu nedenle GLP-1 temelli tedaviler uygun hasta profillerinde değerlendiriliyor, ancak herkes için uygun bir reçete olarak görülmemeli.

Kalp ve böbrek sağlığı tedavi seçiminde neden belirleyici?

Tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları ve kronik böbrek hastalığı riskini artıran bir durumdur. Göncüoğlu, tedavi planı oluşturulurken hastanın daha önce kalp krizi geçirip geçirmediği, damar hastalığı varlığı ve böbrek fonksiyonlarının mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti: "Tedavi planlanırken kan şekeri değerlerinin yanı sıra kişinin daha önce kalp krizi geçirip geçirmediği, damar hastalığı bulunup bulunmadığı ve böbrek fonksiyonları da değerlendirilmelidir. Bazı GLP-1 reseptör agonistlerinin, belirli hasta gruplarında kalp-damar olaylarının azaltılmasına katkı sağladığı gösterilmiştir. Böbrek hastalığı bulunan bazı kişilerde de kan şekeri kontrolü ve böbrek sağlığının korunması açısından yarar sağlayabilen tedavi seçenekleri mevcuttur. Bununla birlikte bu etkiler tüm ilaçlar ve tüm hastalar için aynı değildir."

Göncüoğlu, tedavi seçimi yapılırken ilacın kanıtlanmış etkileri, hastanın mevcut sağlık durumu ve diğer tedavi seçeneklerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca olası yan etkiler ve bireysel risk profili tedavi kararını doğrudan etkiliyor.

Tedavi sürecinde dikkat edilmesi gerekenler:

GLP-1 temelli ilaçlar son yıllarda kilo kaybı ile de gündeme geldi; ancak uzman uyarıyor: "Bu ilaçların yalnızca zayıflama amacıyla ve hekim değerlendirmesi olmadan kullanılması doğru değildir. İlaç seçimi yapılırken diyabetin türü, eşlik eden hastalıklar, mevcut tedaviler, olası yan etkiler ve kişiye özgü riskler dikkate alınmalıdır. Bulantı, kusma, ishal, kabızlık ve karın bölgesinde rahatsızlık gibi sindirim sistemi yan etkileri görülebilir. Bazı kişilerde bu etkiler tedavinin sürdürülmesini zorlaştırabilir. Ayrıca kişinin sağlık geçmişine göre özel değerlendirme gerektiren durumlar bulunabilir. Bu nedenle tedaviye başlama, doz ayarlama veya ilacı bırakma kararları hekim kontrolünde alınmalıdır".

İlaç tedavisinin yanı sıra yaşam tarzı değişiklikleri de tedavinin temelini oluşturuyor. Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, uyku düzeni ve düzenli kontrollerin sürdürülmesi GLP-1 tedavilerinin yerini almıyor; ancak bu tedaviler uygun görülen kişilerde bütüncül planın bir parçası olabiliyor.

Sonuç olarak: Tip 2 diyabet yönetimi artık sadece glisemik hedeflerle sınırlı değil; kilo, kalp ve böbrek sağlığı ile yaşam kalitesi bütüncül şekilde değerlendirilerek kişiye özel tedavi planları oluşturuluyor. Uzm. Dr. Enver Şükrü Göncüoğlu, "Tip 2 diyabette tedavinin amacı yalnızca kan şekeri değerini düşürmek değildir. Kişinin uzun vadeli sağlık risklerini azaltmak, yaşam kalitesini korumak ve diyabete bağlı komplikasyonların önüne geçmek de önemlidir" sözleriyle yaklaşımın ana hatlarını özetledi.

Dünya Diyabet Günü hatırlatmasıyla, tedavide multidisipliner ve kişiye özel stratejilerin önemi bir kez daha vurgulanıyor.

MEDİCANA KADIKÖY HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI UZMANI UZM. DR. ENVER ŞÜKRÜ GÖNCÜOĞLU