Gönüllü köyünde imeceyle süren coğrafi işaretli pirinç hasadı

Gönüllü köyünde geleneksel yöntemlerle pirinç hasadı

Batman’ın Gercüş ilçesine bağlı Gönüllü köyünde, coğrafi işaret tescilli ve tamamen organik yetiştirilen pirincin hasadı başladı. Bölgenin su kaynakları ve verimli toprakları, aşinalıkla birleşince ürünler el emeğiyle sofralara taşınıyor. Arazilerin sarp ve engebeli olması nedeniyle makineler çoğu tarlaya giremiyor; bunun yerine nesiller boyu aktarılan yöntemler uygulanıyor.

İmece kültürü ve günlük işleyiş:

Köylüler hasadı sadece bir üretim faaliyeti olarak görmüyor; aynı zamanda güçlü bir dayanışma geleneğini yaşatıyorlar. Dedelerinden kalan imece usulü ile her gün bir üreticinin tarlasında bir araya gelen komşular, ekimden hasada kadar tüm işleri ortaklaşa yürütüyor. Tarlada oraklarla biçim, Türkçe ve Kürtçe türkülerin eşliğinde neşeli bir çalışma atmosferi oluşturuyor; zor iş, şarkılarla hafifliyor.

Hasat, taşıma ve harman süreci:

Hasat edilen çeltikler ilk etapta at ve eşek sırtında motorlu araçların ulaşamadığı yüksekliklerden güvenli alanlara taşınıyor. Harman alanında çeltikler önce traktörle üzerinden geçirilerek sap ve taneler gevşetiliyor; ardından emekle ve orakla ayrıştırma yapılıyor. Ayrılan pirinçler evlerin damlarına serilerek güneşte kurutuluyor; rüzgar sayesinde saman ve tozdan temizleniyor. Son aşamada tarihi değirmenlerde kabuklarından ayrılan pirinç, paketlenip sofraya hazırlanıyor.

Üretim sürecinin bazı aşamaları köylüler tarafından şöyle özetlendi: ’’Önce tarlaya su verilir, çamurlaştırılır ve traktörle sürülüp ekime hazır hale getirilir. Organiktir, çok hoştur ve dünyada eşi benzeri yoktur’’ diyen Mahmut Kavak, ürünün doğallığını vurguladı. Mehmet Kavak ise sürecin periyodik bakım gerektirdiğini belirterek, ’’Bahar aylarında tarlalar çapalanır, temizlenir ve pirinç ekimi gerçekleştirilir. Bu süreç sonbahara kadar devam eder, haftalık ve dönemsel bakımları özenle yapılır’’ dedi.

Kısacası Gönüllü köyündeki pirinç üretimi, coğrafi koşulların getirdiği zorluklara karşı geleneksel bilgi ve toplumsal dayanışmayla yürütülüyor. Hem üretim yöntemi hem de sosyal yapısı, ürünün sofraya ulaşana dek geçen yolunu yalnızca teknik bir süreç olmaktan çıkarıp kolektif bir mirasa dönüştürüyor.

GERCÜŞ’ÜN GÖNÜLLÜ KÖYÜNDE ATADAN KALMA YÖNTEMLERLE GELENEKSEL PİRİNÇ HASADI BAŞLADI