Hizan'da asırlık pekmez geleneği köy yaşamını sürdürüyor

Hizan'da asırlık pekmez geleneği

Bitlis'in Hizan ilçesinde, özellikle Akşar köyü Kılavuz mezrasında yetiştirilen siyah üzümler, hem sofralık tüketim hem de ihtiyaç fazlasının değerlendirilmesi amacıyla geleneksel yöntemlerle pekmeze dönüştürülüyor. Bölgede bir asrı aşkın süredir devam eden bu üretim kültürü, hem lezzet hem de toplumsal dayanışma açısından önem taşıyor.

üretilen üzümün değerlendirilmesi:

Hasat edilen üzümler önce köy havuzlarında çiğnenerek suyunun çıkarılmasıyla işe başlanıyor. Elde edilen üzüm suyu, maya olarak kullanılan beyaz toprak ile karıştırılıyor ve ilk olarak daha küçük kazanlarda kaynatılıyor. Bu aşamanın ardından süzülen şıra, daha büyük kazanlara alınarak uzun süre kaynatılıyor; bu zahmetli işlem genellikle 5-6 saat sürüyor ve sonunda koyulaşan şıra doğal pekmeze dönüşüyor.

köy yaşamı, miktarlar ve kullanım amaçları:

Hizan ilçesinin 13 köyünde yürütülen üretim, özellikle hasat döneminde köylerde yoğun bir çalışma düzeni oluşturuyor. Köylerin ortak alanlarına kurulan büyük kazanlarda, önceden ezilip suyu çıkarılan üzümler saatlerce kaynatılarak pekmez haline getiriliyor. Üreticiler, üzüm bağlarının bakımından budama ve çapalamaya kadar tüm aşamaları atalarından kalan yöntemlerle yürütüyor; hasat sonrasında şıra bidonlarda mayalanmaya bırakılıyor, sonra kaynatılarak pekmez elde ediliyor.

Üretim verimliliğine ilişkin verilen rakamlara göre, yaklaşık 100 kilogram üzüm şırasından 30-35 kilogram pekmez elde ediliyor. Pekmez dinlendirildikten sonra kaplara doldurulup satışa sunuluyor. Bölge halkı, geleneksel yöntemlerle hazırlanan bu doğal pekmezi özellikle kış aylarında tüketiyor; ayrıca pekmez, öksürük ve solunum yolu rahatsızlıklarına karşı da tercih ediliyor.

Erkan Özer gibi üreticiler, tüm süreci dedelerinden öğrendikleri usullerle sürdürdüklerini vurguluyor. Bu yöntemler, yalnızca bir gıda üretimi değil, aynı zamanda köylerde kuşaklar arası bilgi aktarımının ve toplumsal bağların korunmasının bir aracı olarak da öne çıkıyor.

HİZAN İLÇESİNDE VATANDAŞLAR, YETİŞTİRDİKLERİ ÜZÜMLERİ GELENEKSEL YÖNTEMLERLE PEKMEZE DÖNÜŞTÜREREK BİR ASRI AŞKIN SÜREDİR DEVAM EDEN ÜRETİM KÜLTÜRÜNÜ YAŞATIYOR.