İki asırlık kışlayı yeşil kütüphaneye dönüştüren Rami dünya birincisi oldu

Rami Kütüphanesi IFLA'nın yeşil ödülünde birinci seçildi

İstanbul'da Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı olarak hizmet veren Rami Kütüphanesi, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu'nun (IFLA) 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde büyük ölçekli proje kategorisinde dünya birincisi oldu. Ödül, kütüphanecilikte çevresel sürdürülebilirlik ve iklim duyarlılığı odağında verilen en prestijli uluslararası ödüller arasında yer alıyor.

Projenin odağı ve uluslararası değerlendirme:

Rami Kütüphanesi, "19. Yüzyıldan Kalma Tarihi Bir Kışlanın İklim Dirençli Kentsel Ortak Alana Dönüştürülmesi" başlıklı projesiyle jüri tarafından ilk sıraya seçildi. Yarışmaya 27 ülkeden gelen 62 başvuru yapıldı; uzun listeye 26 proje kalırken, iki kategoride toplam 7 proje finale yükseldi. Rami, Çin'den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda'dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile birlikte kategorisinde dünyanın en iyi üç projesi arasına girdi ve finalde birinciliği elde etti.

Ödül töreni ve resmi sunum:

Final sunumları, Güney Kore'nin Busan kentinde düzenlenen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında gerçekleştirildi. Türkiye adına sunumu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu yaptı. Resmi sonuçların açıklanması ardından birincilik ödülünü Taner Beyoğlu ile Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik, IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis'in elinden teslim aldı.

IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis, Rami Kütüphanesi'nin sürdürülebilirliği yalnızca çevresel boyutuyla ele almadığını vurgulayarak projenin "çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel boyutları hem kütüphane mekânlarına hem de programlarına entegre eden bütüncül yaklaşımının" öne çıktığını belirtti. Memis, projeyi "kültürel mirasın korunmasını, sürdürülebilirliği ve toplumsal katılımı son derece etkili biçimde bir araya getiren, uluslararası ölçekte örnek bir yeşil kütüphane" olarak nitelendirdi.

Tarihi kışladan modern kamusal merkeze dönüşüm:

1826-1828 yıllarında inşa edilen Rami Kışlası, kapsamlı restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmaları sonucu 2023'te Rami Kütüphanesi olarak halka açıldı. Yenileme sürecinde yıkım yerine koruma ve uyarlanabilir yeniden kullanım yaklaşımı benimsendi; yaklaşık 36 bin metrekarelik kapalı alan ve orijinal yapı dokusu geleneksel teknikler ve doğal malzemeler kullanılarak korundu.

Kışlanın dönüştürülmesiyle ortaya çıkan kütüphane bugün 36 bin metrekare kapalı alana, 51 bin metrekarelik yeşil alana, 2 milyon kitaplık koleksiyona ve 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesine sahip büyük bir bilgi ve kültür merkezi haline geldi.

Sürdürülebilir tasarım ve günlük uygulamalar:

Rami Kütüphanesi'nin çevre düzenlemesinde 696 ağaç, 99 bin çalı, biyolojik gölet ve sazlık alanlar yer alıyor; bu unsurlar kentsel biyolojik çeşitliliği ve mikro iklimi destekliyor. Geniş çatı yüzeylerinden toplanan yağmur suyu peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılıyor. Enerji tüketimini azaltmak için düşük tüketimli ekipmanlar, LED aydınlatma, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamaları kullanılıyor.

Atık yönetimi, tehlikeli atıkların ayrı toplanması, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve kurum içi süreçlerin dijitalleştirilmesi gibi uygulamalarla çevresel sorumluluk kütüphanenin günlük işleyişine entegre edildi. Ayrıca kütüphane bünyesindeki Kitap Şifahanesi yazma ve basma eserlerin ömrünü uzatarak kültürel varlıkların korunmasını sağlıyor.

Rami, Türkiye'nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olup ayrıca Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgelerine sahip bulunuyor. Engelsiz Yaşam Merkezi ve 7/24 erişim imkânı ile kütüphane, afet dönemlerinde güvenli toplanma alanı işlevi de üstlenerek toplumsal dayanıklılığı destekliyor. İklim okuryazarlığı çalışmaları, çevre temalı bilgi hizmetleri, eğitimler ve atölyelerle sürdürülebilirlik toplumla buluşturuluyor.

Katılım, etkinlikler ve ulusal vizyonun yansıması:

Açıldığı 2023 yılından 2025 sonuna kadar 8,2 milyondan fazla ziyaretçi ağırlayan Rami Kütüphanesi, aynı dönemde 8 bin 360 etkinlik ile 3 bin atölye ve eğitim programı düzenledi. Kütüphane, bu süreçte 4 bin 500 ayrı programa ev sahipliği yaptı; 1.611 okul ve 325 kurum projeye katıldı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya paylaşımında Rami Kütüphanesi'nin birinciliğini duyurarak projenin tarihi mirası koruyup çevre dostu altyapı ve yaşayan kamusal alan modeliyle uluslararası ölçekte örnek gösterildiğini belirtti. Bakan Ersoy paylaşımında şu ifadeleri kullandı: "Rami Kütüphanemiz, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde dünyanın en iyi yeşil kütüphanesi seçilerek birincilik ödülünün sahibi oldu. Atıl durumdaki tarihi Rami Kışlası’nı çevre dostu yaklaşımı, güçlü yeşil altyapısı ve yaşayan kamusal alan modeliyle uluslararası ölçekte örnek gösterilen modern bir kütüphaneye dönüştürdük. Türkiye’den bu prestijli ödülde Büyük Ölçekli Proje kategorisinde finale kalan Rami Kütüphanemiz, Güney Kore’nin Busan kentinde düzenlenen ödül töreninde ülkemize birincilik gururu yaşattı. Tarihi mirasımızı koruyarak geleceğin kütüphanelerini inşa etme vizyonumuzun uluslararası alanda takdir görmesinden büyük bir mutluluk duyuyoruz. Bu kıymetli projede emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımıza gönülden teşekkür ediyorum."

IFLA ödülü, Türkiye'nin tarihi değerleri koruyan, çevresel sorumluluğu gözeten ve insan odaklı kütüphanecilik yaklaşımının uluslararası alanda somut bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Ülkenin iklim ve kültür politikalarındaki bu örnek, Rami Kütüphanesi aracılığıyla dünya ölçeğinde görünürlük kazandı.

KÜTÜPHANECİLİK ALANINDA ÇEVRESEL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE İKLİM DUYARLILIĞI ODAĞINDA DÜNYANIN EN PRESTİJLİ ULUSLARARASI ÖDÜLLERİ ARASINDA GÖSTERİLEN IFLA YEŞİL KÜTÜPHANE ÖDÜLÜ'NÜN 2026 YILI KAZANANLARI AÇIKLANDI.