İlçe tabipliğinden içişleri bakanlığına: Namık Gedik'in 66 yıl sonra yeniden gündeme gelen öyküsü

İsmail Namık Gedik yeniden tartışmanın odağında

Türk siyaset tarihinin önemli isimlerinden olan ve 1950'li yıllarda Demokrat Parti yönetiminde İçişleri Bakanlığı yapan İsmail Namık Gedik, ölümünün üzerinden 66 yıl geçtikten sonra yeniden gündeme geldi. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi Gedik'in 27 Mayıs sürecinin mağdurlarından biri olduğunu belirterek naaşının Topkapı'daki Adnan Menderes Anıt Mezarı alanına nakledileceğini duyurdu.

tıp eğitimi ve mesleki geçmiş:

İsmail Namık Gedik 1911'de İstanbul Üsküdar'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini İstanbul'da tamamladıktan sonra Kabataş Erkek Lisesi'ni bitirdi ve İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden 1936'da doktor olarak mezun oldu. Üniversite yıllarında öğrenci teşkilatlarında yer aldı, Türk Talebe Cemiyeti'nde genel sekreterliğe kadar yükseldi.

Askerlik hizmetinin ardından Aydın'ın Çine ilçesine hükümet tabibi olarak atanan Gedik, burada halk arasında tanındı. Daha sonra Haydarpaşa'da dahiliye alanında uzmanlaştı, Muğla Memleket Hastanesi'nde iç hastalıkları uzmanlığı ve başhekimlik yaptı ve Haydarpaşa Numune Hastanesi Verem Pavyonu'nda görev aldı.

siyasete geçiş ve bakanlık yılları:

Eşi Melahat Gedik'in de Çine'ye atanmasının ardından bölgede kök salan Gedik, 1950 genel seçimlerinde Demokrat Parti'den Aydın milletvekili adayı gösterildi ve 14 Mayıs seçimleri sonucu TBMM'ye girdi. IX, X ve XI. dönemlerde Aydın'ı temsil eden Gedik, Demokrat Parti içinde hızla yükselerek Adnan Menderes'in yakın çalışma arkadaşlarından biri oldu.

1954 seçimlerinden sonra kurulan Menderes hükümetinde İçişleri Bakanı olarak görev yapan Gedik, ilk dönemi 17 Mayıs 1954 ile 10 Eylül 1955 arasında sürdürdü. 1957'de yeniden milletvekili seçilmesinin ardından bakanlık görevini sürdürdü. 1958-1960 döneminde iktidar ile muhalefet arasındaki gerilimler Gedik ve İçişleri Bakanlığı'nı siyasal tartışmaların merkezine taşıdı; çeşitli illerde uygulanan tedbirler yoğun eleştirilere hedef oldu.

27 Mayıs, gözaltı ve ölüm tartışması:

27 Mayıs 1960'ta Türk Silahlı Kuvvetleri içindeki bir grup subayın yönetime el koymasıyla Demokrat Parti iktidarı sona erdi. Başbakan Adnan Menderes, Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve hükümet üyeleriyle birlikte İsmail Namık Gedik de gözaltına alınarak Ankara'daki Kara Harp Okulu'na götürüldü. İki gün sonra, 29 Mayıs 1960'ta, 49 yaşındayken hayatını kaybetti; dönemin yetkilileri ölümü intihar olarak açıkladı.

Gedik ailesi ve bazı araştırmacılar bu açıklamayı uzun yıllar boyunca sorguladı. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ise hükümetin intihar anlatısını kabul etmediğini vurgulayarak Gedik'i 27 Mayıs sürecinin mağdurlarından biri olarak nitelendirdi.

aydın bağları ve yerel miras:

Doğum yeri İstanbul olsa da Gedik, Cumhuriyet döneminde Aydın siyasetinin yükselen isimlerinden biri olarak kabul edildi. Çine'de uzun yıllar hekimlik yapmış, Demokrat Parti adına Aydın'dan üç dönem milletvekili seçilmişti. Eşi Melahat Gedik de 1961'de aynı ilden milletvekili seçildi. Bugün adı Çine'de bir caddeye verilerek yaşatılmaya çalışılan Gedik'in naaşının Topkapı'ya nakli kararı, hem ailesi hem de siyasi hafızada yeni bir tartışma ve anma sürecini başlatacak nitelikte görülüyor.

TÜRK SİYASET TARİHİNİN ÖNEMLİ İSİMLERİNDEN, MERHUM BAŞVEKİL ADNAN MENDERES DÖNEMİNDE İÇİŞLERİ BAKANI OLAN VE 27 MAYIS DARBESİNDEN 2 GÜN SONRA İNTİHAR ETTİĞİ İLERİ SÜRÜLEREK ÖLÜMÜ AÇIKLANAN DÖNEMİN AYDIN MİLLETVEKİLİ İSMAİL NAMIK GEDİK, 66 YIL SONRA YENİDEN GÜNDEME GELDİ.