Karadeniz fındığını tehdit eden drakula böceği alarmı

Karadeniz'de yayılış ve alınan önlemler

Türkiye'ye ithal süs bitkileriyle giriş yaptığı değerlendirilen, halk arasında "Drakula böceği" olarak bilinen Turunçgil Teke Böceği Karadeniz bölgesinde fındık üreticilerini tehdit etmeye devam ediyor. Trabzon'da yıllardır sürdürülen mücadelelerin ardından zararlının Rize'nin Fındıklı ilçesinde de görülmesi, bölgedeki karantina tedbirlerinin genişletilmesine yol açtı. Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, zararlının tespit edildiği alanlarda inceleme ve mücadele ekipleri hızla görevlendiriliyor.

Nasıl zarar veriyor ve belirtiler:

Dişi böcek yumurtalarını ağacın kök kısmına yakın alt gövdesine bırakıyor. Yumurtalardan çıkan larvalar, ağacın kambiyum, öz odun ve diri odun kısmında oval şeklinde derin galeriler açarak su ve besin iletimini engelliyor. Zamanla dallarda kurumalar, verim düşüşü ve ilerleyen süreçte ağacın tamamen kaybı ortaya çıkabiliyor. Üreticiler, gövdelerde açılmış yuvarlak delikler, ağaç diplerinde talaş birikintisi ve nedeni bilinmeyen kurumalar gördüklerinde vakit kaybetmeden il ve ilçe tarım müdürlüklerine bildirimde bulunmalı.

Yayılım geçmişi ve etkilediği türler:

Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi'nden Araştırma Görevlisi İsmet Harman'ın aktardığına göre türün anavatanı Çin, Japonya ve Koredir. 2000'li yıllarda bitki materyalleriyle Avrupa'ya yayılan böcek, 2014'te İstanbul Şile Kumbaba Fidanlığında ilk kez tespit edildi. Türkiye'de şu anda İstanbul, Antalya, Sakarya, Bartın, Diyarbakır, Trabzon ve Rize'de görüldüğü bildiriliyor. Harman, türün Avrupa'da ve Türkiye'de 87 cinse ait 180'den fazla türde zarar verdiğinin bilindiğini belirtiyor; bu nedenle tehdidin yalnızca fındıkla sınırlı olmadığını vurguluyor.

Mücadele yöntemleri ve halkın rolü:

Uzmanlar, türle ilgili farklı biyolojik ve teknik mücadele yöntemleri bulunduğunu fakat en kesin çözümün eradikasyon olduğuna dikkat çekiyor. Zararlı tespit edildiğinde, etkilenen ağacın kökle birlikte sökülerek alandan çıkarılması, yonga haline getirilip hızlıca imha edilmesi veya yakılması gerekiyor. Yetkililer; fidan, odun veya bitki materyalinin bir yerden başka bir yere taşınmaması konusunda üreticileri uyarıyor. Harman, "Bu çok tehlikeli bir zararlı; bir larva bile bir dalı öldürebilir" ifadeleriyle riskin büyüklüğünü özetliyor.

Erginler genellikle Haziran sonu ile Ağustos sonu arasında görülebiliyor ve yaklaşık 1,5–4 cm boyunda olabiliyor. Ergin çıkış delikleri genellikle TL büyüklüğünde olup, kış boyu larva döneminde verilen zarar sonrası bu deliklerden tür tanımlanabiliyor. Bölge üreticileri ve halk, belirtileri fark ettiklerinde yetkili tarım birimlerine haber vererek yayılımın hızlı kontrolüne katkı sağlayabilir.

TÜRKİYE'YE YILLAR ÖNCE İTHAL SÜS BİTKİLERİYLE GİRİŞ YAPTIĞI DEĞERLENDİRİLEN VE HALK ARASINDA "DRAKULA BÖCEĞİ" OLARAK BİLİNEN TURUNÇGİL UZUN ANTENLİ TEKE BÖCEĞİ, KARADENİZ'İN EN ÖNEMLİ GEÇİM KAYNAKLARINDAN FINDIĞI TEHDİT ETMEYİ SÜRDÜRÜYOR.