Şanlıurfa'nın son def ustası deriyi ritme dönüştürüyor

Şanlıurfa'da 52 yaşındaki Mehmet Karaca, koyun derisinden el davulu (def) yaparak Türkiye'den siparişleri karşılıyor; zanaat yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.


Şanlıurfa'nın son def ustası deriyi ritme dönüştürüyor

Şanlıurfa'da zamana direnen son def ustası

Şanlıurfa'nın tarihi sokaklarında, 25 metrekarelik atölyesinde çalışan 52 yaşındaki Mehmet Karaca, koyun derisini el davulu, bendir ve defe dönüştüren son ustalardan biri. Türkiye genelinde ilahi ve geleneksel müzik gruplarındaki canlanmayla ürünlere ilgi artsa da, bölgedeki kürkçülük ve defçilik meslekleri bir zamanlar yüzleri bulan ustunun yerini bugün yalnızca birkaç isme, bazen de tek bir ustaya bıraktı.

derinin defe dönüşüm süreci:

Karaca, kasaplardan temin edilen ham koyun derilerinin ilk olarak tuzlandığını, ardından suya bırakılarak 2 gün bekletildiğini anlatıyor. Bu bekleme sürecinin ardından deriler, tüylerinin dökülmesi için tüy dökücü ilaçla işleme tabi tutuluyor; ilaçlandıktan 24 saat sonra temizlik işlemine geçiliyor. Ham derinin def olmaya hazır hale gelmesi için uygulanan aşamalar şu şekilde özetleniyor:

- Deri önce dabaklama işlemine giriyor; bu aşama genellikle 4-5 gün sürüyor.

- Tüylerden ayrılan deri, depodan geçen çayda yıkanıyor ve fazla etleri alınarak tekrar yıkanıyor.

- Derinin pişmesi için uygulanan gübreleme işlemi de yaklaşık 24 saat alıyor. Temizleme ve işlemler tamamlandığında deri, evlerin damında tahtalara gerilerek kurutuluyor; kuruduktan sonra kasnağa geçirilip def hâline getiriliyor.

Karaca ayrıca, def kasnağının atölyeye ham halde geldiğini ve kasnağın da iki günlük bir işlemle tamamlandığını belirtiyor. Eskiden kağıt olmadığı için derinin üzerine yazı veya resim yazdırıldığını, günümüzde de isteyenlerin süsleme talep ettiğini söylüyor.

sipariş, fiyatlama ve mesleğin geleceği:

Usta Karaca, mesleği çocukluğundan beri sürdürdüğünü, baba mesleğini 45 yıldır devam ettirdiğini ve artık çocuklarıyla beraber çalıştığını aktarıyor. Üretilen deflerin fiyatları 400 TL'den başlayıp 2 bin TL'ye kadar çıkıyor ve talep Türkiye'nin dört bir yanından geliyor. Ancak Karaca, bu el işinin artık neredeyse el emeği olarak kendisinde toplandığını ve mesleğin yaşatılması için yetkililerin müdahalesine ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.

Yerel zanaatların korunmasının sadece ekonomik değil, aynı zamanda kültürel bir sorumluluk olduğuna dikkat çeken Karaca'nın sözleri, geleneksel müzik aletlerinin üretimindeki ustalığın kaybolmaması için bir uyarı niteliği taşıyor. Şanlıurfa'da bir zamanlar onlarca ustanın sürdürdüğü defçilik geleneği, bugün bir avuç kişinin çabasıyla ayakta kalıyor.

Bu atölyede sürdürülen titiz üretim süreci ve ustanın deneyimi, bölgenin kültürel mirasını taşıyan bir zanaatın son temsilcilerinden birinin profilini çiziyor; korunmazsa gelecek kuşaklar bu ustalığı tanımayabilir.

Şanlıurfa'da son deri ustası zamana direniyor

Şanlıurfa'da son deri ustası zamana direniyor

Cemal Korkmaz

Cemal Korkmaz

Haberde İnsan Editörü

Türkiye’nin dört bir yanından ilham veren, duygulandıran ve başarı odaklı insan yaşam hikayelerini derleyen duyarlı editör.

Yorumlar

0

Henüz yorum yapılmamış

Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!