Sosyal medyanın tüp bebek algısı: umutların-gerçeklerin dengesi

Tüp bebek paylaşımlarının çiftlerde yarattığı izlenim

Prof. Dr. Faruk Buyru, sosyal medyada paylaşılan tüp bebek içeriklerinin çiftlerde beklentileri çarpıtabildiğine dikkat çekiyor. Buyru'ya göre bazı paylaşımlar bilimsel verilerden uzak veya ticari amaçlı olabiliyor; buna bağlı olarak 'Sanki herkes kapıdan geçince gebe kalacakmış gibi bir izlenim oluşturuluyor.' Bu tür sunumlar hem boş yere ümitlendirebiliyor hem de ilk denemede başarı gelmeyince çiftlerin umutsuzluğa kapılmasına yol açabiliyor.

Sosyal medya kaynaklı gerçekçi olmayan beklentiler:

Sosyal medyada tüp bebek tedavisinin kesin sonuç vereceği izlenimi verilmesi, tedaviye başlayan çiftlerin beklentilerini gerçek dışına taşıyor. İlk denemede gebelik elde edilememesi, bu süreçte vazgeçmeye veya tedaviyi yarıda bırakmaya neden olabiliyor. Ekonomik gerekçelerle veya yaşanan hayal kırıklıkları yüzünden tedaviyi bırakan çiftler arasında, ikinci veya üçüncü denemede gebelik şansı bulunanlar da bulunuyor.

Buyru, çiftlerin sosyal medya paylaşımlarına göre merkez tercihi yapmamaları gerektiğini vurguluyor. Önerilen işlemlerin bilimsel gerekçelerinin, beklenen faydanın ve toplam maliyetin önceden detaylı biçimde sorgulanması gerektiğini belirtiyor.

Ek uygulamalar, maliyet ve etkinlik sorgulanmalı:

Tüp bebek tedavisinin başlangıçta öngörülen maliyeti, sonradan eklenen işlemler ve ilaçlarla önemli ölçüde artabiliyor. Buyru, bazı ek uygulamaların maliyetinin birkaç tüp bebek denemesine eşdeğer olabildiğini, çoğu yöntemin yararının bilimsel olarak yeterince gösterilmediğini; hatta bazı uygulamaların gebelik şansını olumsuz etkileyebileceğini bildiriyor.

Bu nedenle çiftlerin, merkez tarafından önerilen ek uygulamaların bilimsel dayanağını sorgulaması ve bütçesel etkilerini değerlendirmesi önemli. Gereksiz veya etkinliği kanıtlanmamış uygulamalar yalnızca mali yük getirmekle kalmayabilir, tedavi sürecini de olumsuz etkileyebilir.

Tanı ve tedavi planlaması: çiftlerin birlikte değerlendirilmesi gerekir

Genel olarak her 6-7 çiftten biri çocuk sahibi olmakta güçlük yaşıyor. Bazı çiftlerde sorun tespit edilse de, yaklaşık yüzde 15-20'lik bir grupta yapılan incelemelere rağmen açıklayıcı neden bulunamıyor; bu durum 'açıklanamayan infertilite' olarak adlandırılıyor.

Buyru, çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerde yalnızca kadının incelenmesinin yeterli olmayacağını; kadının ve erkeğin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. İlk görüşmede ilişki sıklığı, adet düzeni, geçirilmiş hastalıklar ve ameliyatlar sorgulanıyor; temel incelemeler arasında sperm analizi, yumurtlama değerlendirmesi ve rahim ile tüplerin incelenmesi yer alıyor.

Sperm analizi, kolay uygulanabilen ve görece düşük maliyetli bir başlangıç testi olarak öne çıkıyor. Genç ve düzenli adet gören kadınlarda çoğunlukla yumurtlama görüldüğü için ultrason takibi ve yumurtlamadan yaklaşık bir hafta sonra yapılan progesteron ölçümüyle değerlendirme yapılabiliyor.

Tedavinin planlanmasında her çiftin durumu ayrı ayrı değerlendirilmeli; bazen beklemek, bazen basit tedaviler denemek, bazı olgularda ise zaman kaybetmeden tüp bebek tedavisine yönelmek uygun olabiliyor. Buyru, çiftlerin kararlarını uzman görüşü ve bilimsel veriler ışığında vermelerinin hem mali hem psikolojik açıdan daha sağlıklı sonuçlar doğuracağını belirtiyor.

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANI PROF. DR. FARUK BUYRU