tarihi isimler şehir kimliğinin temelleridir, yok edilmemelidir

Erzurum'un kimliği ve tarihî isimlerin önemi:

Doğu Anadolu 8. Erzurum Kitap Fuarı'nda konuşan Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği (TDED) Erzurum Şube Başkanı Murat Ertaş, şehirlerin kültür ve edebiyat tarihinin kent kimliğini inşa ettiğini Erzurum örneği üzerinden anlattı. Ertaş, Erzurum'un tarih boyunca bir hudut ve harp şehri olduğu; Türkistan ile Anadolu arasındaki geçit ve kavşak niteliğinin şehrin geleneğinde, mizacında ve kültüründe jeopolitik etkiler bıraktığını belirtti.

Ertaş, Erzurum'un kendisine sahip olan devletlerin hudut şehri olduğunu ve bu tarihin yerel karakterde belirgin izler bıraktığını ifade ederek, şehir insanında gözlenen kendi başınalık, bıçkınlık, yiğitlik ve dadaşlık gibi erdemleri öne çıkardı. Ayrıca Erzurum'un ‹Küçük Türkistan› olarak anılmasının sebeplerini, şiir ve söz kültüründeki derinliğiyle açıkladı.

tarihî mahalle ve mekân isimlerinin rolü:

Ertaş, eski mahalle ve mekân isimlerinin kentin hafızası olduğunu vurguladı. Çortan Mahallesi, Mumcu Caddesi, Kavak Mahallesi, Gavurboğan, Tebrizkapı, Gez Mahallesi, Sultan Melik ve Mirza Mehmet gibi isimlerin Erzurum'un şifrelerini taşıdığını söyledi. Bu adların yalnızca coğrafi işaretler olmadığını, aynı zamanda yerel tarihin, toplumsal belleğin ve kimlik kodlarının haritaları olduğunu belirtti.

Konuşmasında şehrin tarihsel rolüne dair örnekler de veren Ertaş, Kanuni Sultan Süleyman tarafından kentin üç ana unsurla tahkim edildiğini; bunların seyfiyye, ilmiyye ve gümrük olduğunu aktardı. Buna göre Erzurum hem garnizon hem medrese hem de uluslararası lojistik merkezi kimliklerini taşımıştır.

eğitim, ilim ve kent yeniden inşası:

Ertaş, savaş ve işgallerin ardından kent kimliğinin yeniden inşasında Atatürk Üniversitesi'nin kuruluşunun kritik öneme sahip olduğunu hatırlattı. Özel olarak 1969-1976 yılları arasında rektörlük yapan Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu'nun Anadolu ve dünyanın çeşitli yerlerinden önemli ilim adamlarını Erzurum'a kazandırmasının şehir üzerinde kalıcı etkileri olduğunu vurguladı ve Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu için Kendisine Allah rahmet eylesin, mekânı cennet olsun ifadesini kullandı.

Ertaş, geçmişte Cumhuriyet Caddesi'nde dolaşan biri için en çok askere, subaya ve ilim adamına rastlanmasının bile Erzurum'un karakterini anlatmaya yettiğini söyledi. Bu tespitle şehrin; su, yol, şiir, garnizon, ilim, göç, ticaret, hudut ve harp şehri gibi çok katmanlı kimlikleri olduğuna dikkat çekti.

Son olarak Ertaş, Kitap Fuarı'nın Erzurum kent kimliğine en çok yakışan etkinliklerden biri olduğunu, halkın gösterdiği ilginin de bunun en iyi göstergesi olduğunu belirtti ve bu imkânı kente kazandıran Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Mehmet Sekmen'e teşekkür etti.

TÜRKİYE DİL VE EDEBİYAT DERNEĞİ ERZURUM ŞUBE BAŞKANI MURAT ERTAŞ, DOĞU ANADOLU 8. ERZURUM KİTAP FUARI’NDAKİ SÖYLEŞİSİNDE ŞEHİRLERİN KÜLTÜR VE EDEBİYAT TARİHLERİNİN ŞEHİR KİMLİĞİNİ İNŞA ETMESİNDEKİ SÜRECİ ERZURUM ÖRNEĞİYLE ANLATTI.