Topkapı'da darphane yeniden hayat buldu: 17 yapıda 5 ihtisas müzesi ve 10 binin üzerinde eser

darphane-i âmire yeni bir kimlikle ziyarete açılıyor

Topkapı Sarayı’nın birinci avlusunda yer alan Darphane-i Âmire, kapsamlı restorasyon çalışmalarının ardından müzecilik işleviyle yeniden düzenlendi. Milli Saraylar Başkanlığı tarafından yürütülen restorasyonla özgün mimari korunurken, 17 tarihi yapı farklı koleksiyonların sergilendiği bir kültür adasına dönüştürüldü. Proje kapsamında oluşturulan 5 ihtisas müzesi ile toplam 10 bin 300 eser ziyaretçilerle buluşacak.

tarihi doku ve restorasyon süreci:

Darphane-i Âmire yapı grubunun temelinde 1727 tarihli imar faaliyetleri bulunuyor; Sultan II. Mahmud dönemindeki genişletme çalışmaları bugünkü yerleşkeyi şekillendirdi. Uzun yıllar farklı kullanımda kalan, bazı bölümleri yıpranan ve çatıları çöken yapıların restorasyonunda özgün detaylar korunarak işlevlendirme sağlandı. 2019'da Darphane'nin Topkapı Sarayı yönetimine devri sonrası başlatılan çalışmalar, mimari bütünlüğü gözeten bir yaklaşımla tamamlandı.

beş ihtisas müzesi ve koleksiyon dağılımı:

Darphane-i Âmire'de açılan müzeler şunlardan oluşuyor: Millî Saraylar Porselen Müzesi, Hüsn-i Hat Müzesi, Esliha-i Hümayun (silah) Müzesi, Darphane ve Endüstri Araçları Müzesi ile Harita Müzesi. Bu müzelerde sergilenecek başlıca gruplar şöyle sıralanıyor:

• Porselen: Yaklaşık 5 bin parçalık seçki, 13. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanan eserleri kapsıyor. 13 numaralı yapıda oluşturulan Porselen Müzesi 19 sergi salonunda Çin, Japonya, Almanya, Avusturya ve Fransa gibi üretim merkezlerinden örnekleri dönem ve coğrafyaya göre düzenlenmiş biçimde sunuyor.

• Hüsn-i hat: Topkapı Sarayı koleksiyonunun seçkin örnekleri arasında yer alan hat eserlerinden yaklaşık 2 bin parça, özel salonlarda ziyaretçiyle buluşacak. Türkiye’nin önemli hattatlarına ait eserler bir arada sergileniyor.

• Silah koleksiyonu: Darphane kompleksinin en dikkat çekici müzelerinden biri silah koleksiyonu. Sahabe kılıçlarından 20. yüzyıl örneklerine kadar uzanan ve toplamda yaklaşık 2 bin 500 eseri kapsayan seçki, Osmanlı döneminden modern devre kadar silah yapımı ve estetiğini izleme imkânı veriyor.

• Endüstri araçları: Darphane’nin üretim geçmişine ilişkin makinelerden yaklaşık 500 tanesi restore edilerek beş salonda sergilenecek; bu bölüm sanayi tarihimize dair somut izler sunuyor.

• Haritalar: Milli Saraylar envanterindeki zengin harita koleksiyonundan yapılan seçki, Topkapı ve Yıldız kütüphanelerindeki örneklerle birlikte ziyaretçiye sunuluyor; kurumun toplam taşınabilir envanterinde 375 bin eser bulunduğu aktarılıyor.

sergileme ve araştırma altyapısı

Eserler, tarihi yapıların mekânsal karakteriyle bütünleşen vitrin ve tematik salonlarda sergileniyor. Porselen müzesindeki kronolojik ve coğrafi düzenleme, hat koleksiyonunun uzman küratörlükle sunumu, silah ve makine odaklı bölümlerin teknik anlatımı ziyaretçilere çok yönlü bir deneyim vaat ediyor. Darphane yerleşkesinde ayrıca iki adet sürekli sanat galerisi ve Milli Saraylar Araştırma Merkezi de yer alıyor; bu merkez, Topkapı Sarayı başta olmak üzere ihtisas kütüphanelerine ve dijital kaynaklara erişim sağlayacak bir araştırma imkânı sunuyor.

açılış, erişim ve ziyaretçi düzeni:

Milli Saraylar Başkanı Dr. Yasin Yıldız’ın verdiği bilgiye göre açılış töreni Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından gerçekleştirilecek. Açılıştan sonra Darphane müzeleri Topkapı Sarayı biletine dahil edilecek; böylece yerli ve yabancı ziyaretçiler normal ziyaret biletiyle yeni bölümleri görebilecek. Açılış döneminde ana giriş Bab-ı Hümayun olacak; kısa sürede Arkeoloji Müzesi karşısındaki kapının da devreye girmesiyle ulaşım rahatlayacak.

Dr. Yıldız, Darphane yapı grubunun yaklaşık 17 dönüm arazi üzerinde, iç içe geçmiş sokaklar, meydanlar ve geçitler barındıran bir bütün oluşturduğunu; 17 binayı kapsayan bu alanda sergileme mekânlarının müze koleksiyonlarını daha etkin göstermeye imkân verdiğini belirtti. Ayrıca Milli Saraylar envanterinin yaklaşık 200 bin eserinin Topkapı Sarayı’nda bulunduğu ve sergileme standartlarında kabul görecek bir sirkülasyon sağlanmasının hedeflendiği vurgulandı.

Restorasyon ve küratoryal çalışmalarda yerli ve yabancı uzmanlarla işbirliği yapıldığı; ayrıca çeşitli dış katkılar ve danışmanlıklarla koleksiyonların sunumunda uluslararası standartların gözetildiği ifade ediliyor. Darphane-i Âmire’nin açılması, hem Topkapı Sarayı’nın ziyaretçi deneyimini zenginleştirecek hem de Osmanlı üretim ve müzecilik tarihine dair yeni okuma alanları oluşturacak bir adım olarak değerlendiriliyor.

Topkapı Sarayı’nda 10 bini aşkın eser ziyaretçilerle buluşacak