Toroslarda toplanan kozalaklar: beş kilodan bir kiloya uzanan andız pekmezi emeği

Dağlardan evlere: zahmetli başlangıç

Antalya'nın Akseki ilçesinde sonbahar, Toros Dağları'nın andız ağaçları için hasat mevsimi demek. Ormanlık ve engebeli arazilerde yetişen andız kozalakları, yöre halkı tarafından tek tek toplanıp çuvallara konuyor. Toplama işi hem zorlu arazi koşulları hem de kozalakların dağılımı nedeniyle emek yoğun bir süreç gerektiriyor.

Toplanan kozalaklar bazı üreticilerce makinelerle, bazıları ise çekiç ve keserle kırılarak parçalanıyor. Kırma işleminden sonra kozalaklar birkaç gün suda bekletilip süzülüyor; bu hazırlık evlere getirilen ham malzemenin üretime hazır hale gelmesini sağlıyor.

Geleneksel yöntemlerle bir haftalık üretim:

Alaçeşme Mahallesi'nde üretim yapan Abdullah Uğur, andız pekmezinin geleneksel yöntemlerle hazırlandığını anlatıyor. Üretim aşamaları, toplama sonrası kozalakların iki gün suda bekletilmesi, süzülmesi ve bir gün daha durulmasının ardından büyük kazanlarda kaynatma aşamasına geçilmesi şeklinde işliyor.

Kazanlarda yapılan kaynatma süreci üretimin en uzun aşaması: kaynatma işlemi toplamda yaklaşık 18 saat sürüyor ve suyun buharlaşmasıyla sıvı giderek koyulaşıp pekmez kıvamına ulaşıyor. Soğutma işleminin ardından ürün paketlenip satışa hazır hale getiriliyor.

Verim ve ekonomik boyut:

Üreticilerin verdiği bilgilere göre 5 kilo andız kozalağından yaklaşık 1 kilo pekmez elde ediliyor. Bu verim oranı, üretimin uzun süreci ve emek yoğun yapısıyla birleşince andız pekmezini bölge için hem kültürel hem de ekonomik açıdan değerli kılıyor.

Akseki'de üretilen andız pekmezinin kilogramı 500 liradan satışa sunuluyor. Bazı köylüler kozalakları kendi ihtiyaçları için pekmeze çevirirken, diğerleri topladıklarını pekmez üreticilerine satarak aile bütçelerine katkı sağlıyor.

Toroslar'ın doğal iğne yapraklı ağaçlarından elde edilen andız pekmezi, yörede özellikle kış aylarında tüketiliyor ve halk arasında astım, bronşit ile öksürük gibi solunum yolu rahatsızlıklarına iyi geldiğine inanılıyor. Geleneksel üretim hem bu kültürel pratiği yaşatıyor hem de yerel ekonomiye destek oluyor.

AKSEKİ İLÇESİNDE SONBAHARLA BİRLİKTE ANDIZ PEKMEZİ ÜRETİMİ BAŞLADI.