Yalova'dan 45 saniyelik ders: depremi yaşayan gönüllüler şimdi öğretiyor

17 Ağustos deneyimi şimdi eğitim oluyor

17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin üzerinden 27 yıl geçti. O geceyi Yalova’da yaşayan Mahalle Afet Gönüllüleri Muhittin Mert ve Sabri Karaçam, dönemin bilgisizliğini ve sonrasında edindikleri eğitimleri anlatıyor. Saat 03.02'de başlayan ve yaklaşık 45 saniye süren sarsıntı kentte büyük yıkıma yol açmış; Yalova’da 2 bin 504 kişi yaşamını yitirmiş, 4 bin 472 kişi yaralanmıştı. Depremin ardından kentte ağır hasarlı binaların önemli bölümü kaldırıldı ve yaklaşık 1 676 bina yıkıldı.

o 45 saniye çok uzun bir süreydi:

Muhittin Mert 1999 gecesini yatağında geçirdiğini, sarsıntı başlayınca eşinin üstüne yaslanarak deprem bitene kadar beklediğini anlatıyor. O dönemde hiçbir eğitimlerinin olmadığını vurgulayan Mert, o anları şöyle aktarıyor: yatakta hiç kıpırdamadan beklediklerini, depremin ardından dışarı çıkıp komşusunun yardım çağrısı üzerine hasarlı bir binaya girerek çocuğu almak için çaba sarf ettiğini söylüyor. Binanın üçüncü katının çökmenin etkisiyle birinci kat seviyesine indiğini, buna rağmen içerideki kişilerin sağ çıktığını anlatması, hem çarpıcı hem de kişisel bir tanıklık niteliği taşıyor.

Mert, yıllar içinde aldığı eğitimlerle artık neler yapılması gerektiğini bildiğini, deprem anında ve sonrasında yapılacaklara ilişkin tecrübesini hem vatandaşlarla hem de öğrencilere aktardıklarını ifade ediyor.

enkazdan sahaya: kahramanmaraş deneyimi

Mert, 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından bölgeye giderek burada enkaz çalışmalarıyla da karşılaştığını belirtiyor. Yalova’da 1999 yılındaki depremin yaz mevsiminde olmasının barınma ve gıda açısından bir avantaj sağladığını, Kahramanmaraş’ta ise hazırlıksız yakalanan insanların çok daha ağır şartlarla karşılaştığını söylüyor. Enkazlarda kolon, kiriş ve merdivenlerde hayatını kaybeden insanlarla karşılaştığını aktaran Mert, bu deneyimlerin eğitimlere ayrı bir ağırlık kattığını belirtiyor.

Yalova’da okullarda düzenledikleri deprem eğitimleriyle genç kuşaklara uygulamalı bilgiler verdiklerini, teorik öğretilerin yanı sıra pratik davranış biçimlerini vurguladıklarını ifade ediyor.

bilinçlenme ve hazırlık vurgusu:

Sabri Karaçam da 17 Ağustos gecesini yaşayanlardan. O dönemde vatandaşların ve kendilerinin deprem konusunda çok bilinçsiz olduğunu, zaman içinde Sivil Savunma ve AFAD bünyesinde aldığı eğitimlerle bu eksikliğin kapandığını anlatıyor. Karaçam, artık Sivil Savunma ve AFAD eğitmeni olarak vatandaşlara eğitimler verdiğini, bilinçlenmenin yıllar içinde ilerlediğini ancak sürekli tekrara ve yaygın eğitime ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Karaçam’ın eğitimlerinde öne çıkan mesajlar arasında deprem öncesi hazırlığın önemine dair somut adımlar yer alıyor: ev içi eşyaların sabitlenmesi, aile içi deprem planlarının hazırlanması ve deprem anında plan dahilinde hareket edilmesi. Özellikle deprem anında yapılması gerekenler olarak çök, kapan, tutun veya uygun durumda uzanma uygulamalarının vurgulandığı belirtiliyor.

Her iki gönüllü de, 1999’un bıraktığı izlerin hafızalarda canlı olduğunu, bu nedenle toplumsal belleğin korunmasının ve deprem bilincinin kuşaklara aktarılmasının önem taşıdığını söylüyor. Edindikleri deneyimi ve eğitimi sahaya taşıyan Mert ile Karaçam, 17 Ağustos’un öğrettiklerini şimdi öğretme sorumluluğuyla sürdürüyorlar.

YALOVA