Eski kiliseden camiye dönüşen yapı 42 yıldır köyün ibadet merkezi

Eski kiliseden camiye dönüşen yapı 42 yıldır köyün ibadet merkezi

Sivas merkeze bağlı İşhanı köyündeki kubbeli yapı, geçmişte Ermeni cemaati tarafından kilise olarak kullanılmış; daha sonra geçirdiği müdahalelerle 1984 yılında camiye dönüştürülerek Müslümanların ibadetine açıldı. Yapının dış görünümü ve iç düzenlemeleri zaman içinde cami kimliğine uyarlanmış olsa da, özgün mimari unsurların bazıları günümüze ulaştı.

Tarihi ve dönüşüm süreci:

Köy muhtarı Caner Öntaş ile köy sakinlerinin aktardıklarına göre, yapı 19. yüzyıl kökenli olup köyün adı 1877 kayıtlarında da İşhan olarak geçiyor. Yerel sözlü tarihe göre köyde geçmişte iki kilise bulunuyordu; bunlardan biri yıkılmış, günümüze ulaşan yapı ise 1984 yılında camiye çevrilerek ibadete açıldı. Dönüşüm sırasında eski ana giriş kapısı kapatıldı ve ibadete uygun yeni bir giriş oluşturuldu.

Minare yapımı da dönemin yerel katkılarıyla tamamlandı: minareye katkıda bulunan kişi olarak Süleyman Polat anılıyor; minare ustası ise Veli Yıldız olarak kaydedildi. Bugün yapı, köy camis i olarak düzenli biçimde kullanılmaya devam ediyor.

Mimari izler ve korunan unsurlar:

Camii görünümüne kavuşmuş olsa da yapıda eski kiliseye ait mimari unsurlar seçilebiliyor. İç mekânda, eski sunak bölümü tamamen kaldırılmamış; bu bölüm ibadet alanına dahil edilmemiş ve ayrı bir kapı üzerinden ulaşılabiliyor. Ayrıca minareye çıkan bölümde ve bazı sütunlarda deformasyonlara rağmen iyon tarzı sütun kaideleri varlığını sürdürüyor.

Köy sakinlerinden Halil Yıldızın anlattıklarına göre, içeride eskiden Meryem Ana tasvirleri gibi duvar işlemeleri bulunuyordu; dönüşüm sürecinde bu görseller sökülmüş veya kazınmış ve iç mekân sadeleştirilmiş. Bu müdahaleler, yapının erken dönem kilise kimliğinin görsel izlerini büyük ölçüde azaltmış, ancak mimari yapıtaşları ve düzenlemeler üzerinden geçmişe dair izler korunmuş durumda.

Yerel aktarımlar ve mevcut mimari kalıntılar bir araya geldiğinde, yapı hem toplumsal bellek hem de taşınmaz kültür mirası açısından dikkat çekiyor. Köyde yaşayanların anlattıkları, yapının hem dinî kullanımındaki sürekliliği hem de dönüştürülme sürecinin yerel katkılarla gerçekleştiğini gösteriyor.

Bugün köy camis i olarak hizmet veren yapı, yaklaşık 42 yıldır aktif biçimde ibadete açık bulunuyor. Eski kilisenin ana girişinin kapatılması, sunak bölümünün ayrı tutulması ve içerideki bazı mimari ayrıntıların ayakta kalması, bu mekanın tarih katmanlarını hâlâ görünür kılıyor.

Yerel halkın anlatılarıyla belgelenen bu dönüşüm, küçük yerleşimlerdeki yapıların çok katmanlı geçmişine dair somut bir örnek sunuyor; yapı hem bir ibadet mekânı hem de geçmişe dair izleri taşıyan bir mimari tanık olarak köy yaşamının parçası olmaya devam ediyor.

SİVAS’IN İŞHANI KÖYÜ’NDE GEÇMİŞTE ERMENİ CEMAATİ TARAFINDAN KİLİSE OLARAK KULLANILAN YAPI, 1984 YILINDA CAMİYE DÖNÜŞTÜRÜLEREK İBADETE AÇILDI. YAPIDA ESKİ KİLİSEYE AİT BAZI MİMARİ İZLER GÜNÜMÜZDE DE GÖRÜLEBİLİYOR.