Akciğer sağlığınızı korumak için sigara ve çevresel riskleri küçümsemeyin

Uzm. Dr. Güler Yürekli, sigara, radon, asbest ve hava kirliliğinin akciğer kanseri riskini artırdığını; erken tanı, önlem ve bırakma desteğinin hayat kurtardığını vurguladı.


Akciğer sağlığınızı korumak için sigara ve çevresel riskleri küçümsemeyin

uzman uyarıyor:

Uzm. Dr. Güler Yürekli (Burtom Konur Cerrahi Tıp Merkezi Göğüs Hastalıkları Uzmanı) akciğer kanseri ve akciğer sağlığını tehdit eden başlıca etkenleri değerlendirdi. Hastalığın akciğer hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla başladığını ve çevre dokulara, lenf bezlerine veya uzak organlara yayılabileceğini belirtti. Akciğer kanserinin küçük hücreli ve dışı küçük hücreli olmak üzere iki ana grupta incelendiğini, erken yakalandığında tedavi seçenekleri ve iyileşme şansının arttığını vurguladı.

Özellikle sigaranın akciğer kanserinin en önemli önlenebilir nedeni olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Yürekli, riskin içilen miktar ve süre ile doğru orantılı olarak arttığına dikkat çekti. Nargile, puro, pipo ve diğer tütün ürünlerinin güvenli olmadığı; pasif içiciliğin de riski yükselttiği belirtildi. Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin de zararsız kabul edilmemesi gerektiği ve sigarayı bırakmak için hiçbir zaman geç olmadığı aktarıldı.

risk faktörleri ve işyeri önlemleri:

Uzm. Dr. Yürekli, sigara dışında da bir dizi çevresel ve mesleki etkenin akciğer kanseri riskini artırdığını söyledi. Kapalı alanlarda birikebilen doğal radyoaktif gaz olan radon, dış ortam hava kirliliği ve ince partiküller; asbest, silika, dizel egzozu ve bazı metal veya tozlara maruziyet önemli risk faktörleri arasında yer alıyor. Ailede akciğer kanseri öyküsü ve geçirilmiş bazı akciğer hastalıklarının da değerlendirmede önem taşıdığı vurgulandı.

İş ortamında maruziyetlerin önlenmesine özel önem veren Uzm. Dr. Yürekli, toz, duman, kimyasal buhar ve egzoz maruziyetinin kaynağında azaltılması gerektiğini; kapalı sistemler, lokal emiş ve uygun havalandırmanın kullanılmasının, doğru seçilmiş ve yüze uyumlu solunum koruyucuların takılmasının ve iş güvenliği eğitimlerine katılmanın gerekliliğini anlattı. Asbest ve silika gibi kanserojen maruziyetlerde iş yeri sağlık gözetimi ve mevzuata uygun ölçümlerin kritik olduğu, maruziyet öyküsünün doktorla paylaşılmasının önemine işaret etti.

belirtiler, tarama ve başvuru rehberi:

Vücudun verdiği uyarıların zaman geçirilmeden dikkate alınması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Yürekli, özellikle üç haftadan uzun süren ya da alışılmış öyküden farklılaşan, geçmeyen veya değişen öksürük, yeni başlayan veya giderek artan nefes darlığı, göğüs ağrısı, az miktarda bile olsa değerlendirilmeyi gerektiren kanlı balgam, istemsiz kilo kaybı, iştahsızlık, halsizlik veya tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarının önemini vurguladı.

Uzm. Dr. Yürekli, bu belirtilerin kanser dışında başka hastalıklarda da görülebileceğini; önemli olanın nedenin gecikmeden araştırılması olduğunu söyledi. Yeni başlayan veya şiddeti artan solunum yakınmaları için aile hekimi ya da göğüs hastalıkları uzmanına başvurulması gerektiğini; kanlı balgam, açıklanamayan kilo kaybı veya tekrarlayan zatürree gibi bulguların ertelenmemesi gerektiğini belirtti. Şiddetli nefes darlığı, yoğun kanama veya ani göğüs ağrısında acil yardım alınması gerektiği hatırlatıldı.

Doktora başvurulduğunda sigara öyküsünün (kaç yıl, günde kaç adet), iş maruziyetlerinin ve aile öyküsünün eksiksiz anlatılmasının tanı sürecini etkilediği ifade edildi. Tanı sürecinin öykü ve muayene ile başladığı, ardından akciğer grafisi veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntülemelerin istendiği; uygun vakalarda bronkoskopi, iğne biyopsisi veya diğer yöntemlerle doku alınacağı açıklandı. Patoloji incelemesinin kanser türünü belirlediği ve gerektiğinde moleküler testler yapıldıktan sonra kişiye özel tedavi planı hazırlandığı belirtildi.

Hastalık belirtisiz ilerleyebildiği için taramanın önemine de değinen Uzm. Dr. Yürekli, hiçbir şikâyeti olmayan herkese akciğer grafisi veya tomografi önerilmediğini; taramanın seçilmiş yüksek riskli kişiler için yapıldığını aktardı. Erken evre saptamak amacıyla kullanılan düşük doz akciğer tomografisi (LDCT) standarda göre daha düşük radyasyon dozu kullansa da her nodülün kanser olmadığı, bazen kontrol görüntülemesi veya ileri inceleme gerektiği, yanlış pozitiflik ve gereksiz kaygı riskleri nedeniyle taramanın deneyimli ekip ve düzenli takip sistemi olan merkezlerde planlanması gerektiği vurgulandı.

Risk grubunu belirlemede kullanılan paket-yıl formülünün "günde içilen paket sayısı çarpı içilen yıl" şeklinde hesaplandığını hatırlatan Uzm. Dr. Yürekli, uluslararası kılavuzlarda 50-80 yaş aralığında, en az 20 paket-yıl sigara öyküsü bulunan ve halen içiyor olan ya da son 15 yıl içinde bırakmış kişilerin yıllık LDCT taraması için değerlendirmeye alınabileceğini belirtti.

Son olarak Uzm. Dr. Güler Yürekli şu uyarılarda bulundu: Belirtiyi beklemeyin; riskinizi bilin, tütün kullanmayın ve şikâyetlerinizi ertelemeyin. Ev ve araç ortamında dumansız alan sağlanmasının, iş güvenliği önlemlerinin uygulanmasının ve belirtilerin hekimle zamanında değerlendirilmesinin hayati önem taşıdığını söyledi. Sözlerini, Tanıyalım, korunalım, erken yakalayalım. Akciğer sağlığınız için bugün atacağınız küçük bir adım, yarın büyük fark oluşturabilir şeklinde tamamladı.

GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI UZM. DR. GÜLER YÜREKLİ

GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI UZM. DR. GÜLER YÜREKLİ

Serkan Varol

Serkan Varol

Genel Yayın Editörü

12 yıllık gazetecilik geçmişiyle ajans akışlarını denetleyen, günün manşetlerini belirleyen ve 26 kişilik ekibin haber koordinasyonunu sağlayan sorumlu editör.

Yorumlar

0

Henüz yorum yapılmamış

Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!