Ankara'da yeni yol haritası: savunma, siber ve ekonomik iş birliğinde ivme

zirve ve bildirinin özeti:

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında Ankara’da gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi sonucunda yayımlanan 163 maddelik Ankara Bildirisi, Türk dünyası arasında siyasi dayanışmayı kurumsallaştırma ve çok alanlı stratejik iş birliğini derinleştirme hedefini yeniden ortaya koydu. Zirve, "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla düzenlendi ve saha bazlı iş birliği ile ortak politikaların güçlendirilmesine vurgu yaptı.

katılımcılar ve temel siyasi çerçeve:

Zirveye katılanlar arasında Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev yer aldı. Bildiri, üye devletlerin egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı ilkelerini teyit ederken bölgesel ve küresel gelişmeler karşısında ortak tutumların güçlendirilmesini önceliklendirdi.

kurumsal ve stratejik ortaklık girişimleri:

Ankara Bildirisi, TDT içindeki kurumsal derinleşmeyi hedefleyen adımları içeriyor. Buna göre "Türk Devletleri Arasında Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması" taslağına ilişkin ilerlemeden duyulan memnuniyet vurgulandı; daimi temsilciliklerin kurulması, dışişleri bakanları arasındaki temasların sıklaştırılması ve uluslararası kuruluşlardaki karşılıklı desteğin artırılması kararları ön plana çıktı. Ayrıca TDT’nin 2027-2031 dönemine yönelik stratejisinin sonuçlandırılması teşvik edildi.

kurumsal hedefler:

Bildiride TDT’nin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) nezdinde gözlemci statüsü elde etmesine yönelik çabaların hızlandırılması çağrıldı. TDT Sekretaryası’nın uluslararası kuruluşlarla ilişkileri güçlendirmesine yönelik çalışmalarına öncelik verilmesi kararlaştırıldı.

savunma, siber güvenlik ve uzay iş birlikleri:

Güvenlik ve savunma iş birliği bildirinin en somut maddeleri arasında yer aldı. 1 Ekim 2026 tarihinde Bakü’de gerçekleştirilen TDT Savunma Sanayii Kurumları Başkanları 2. Toplantısında kabul edilen İşbirliği Yol Haritası memnuniyetle karşılandı ve üye devletler, savunma sanayii alanında çok taraflı iş birliğini geliştirme kararlılığını teyit etti.

Bildiride, Türkiye’nin ev sahipliğinde bir TDT Savunma Sanayii Koleji programı oluşturulması imkanının araştırılması teşvik edildi. Bu programın amacı; bilgi ve deneyim paylaşımını artırmak, nitelikli personel yetiştirmek ve gerek teorik gerekse uygulamalı eğitimlerle teknolojik uyumu güçlendirmek olarak belirtildi.

siber güvenlik ve suçla mücadele:

Bildiride siber tehditlere karşı ortak adımların atılması öne çıkarıldı. TDT Üye Devletleri Arasında Siber Güvenlik ve Siber İşbirliği Mutabakat Zaptının imzalanma sürecinin hızlandırılması çağrısı yapıldı ve TDT Siber Güvenlik Konseyi kurulmasına ilişkin istişarelerin sürdürülmesi teşvik edildi. Ayrıca üye devletler ve gözlemciler arasında suçla mücadele mekanizmalarının güçlendirilmesi amacıyla Suçla Mücadele Konseyi’ne destek verildi.

Uzay teknolojileri alanında ortak adımlar da bildiride yer aldı; TDT bayrağı altında geliştirilen 12U "TDT-SAT" Küp Uydusunun üretim aşamasının tamamlanması belirtilirken, fırlatma süreçlerinin hızlandırılması ve uzay iş birliğinin görünürlüğünün artırılması hedeflendi.

ulaştırma, enerji ve dijital altyapı projeleri:

Bildiride bölgesel ticaretin ve lojistik bağlantıların güçlendirilmesine yönelik çok sayıda taahhüt yer aldı. Zengezur Koridoru, Hazar geçişli Orta Koridor ve Bakü‑Tiflis‑Kars demiryolu hatlarının entegrasyonunun sağlanması, Orta Koridor’un geliştirilmesi ve Trans‑Afgan Demiryolu gibi projelerin önemine vurgu yapıldı. Üye devletler, öncelikli ulaştırma güzergahlarını belirleyecek "TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi"nin hazırlanmasına teşvik edildi.

Enerji alanında Bakü‑Tiflis‑Ceyhan ve Güney Gaz Koridoru gibi projelerin stratejik önemi onaylanırken, Orta Asya‑Azerbaycan Yeşil Enerji Koridoru, Azerbaycan‑Gürcistan‑Türkiye‑Bulgaristan koridoru ve Hazar‑Karadeniz‑Avrupa Yeşil Enerji Koridoru desteklendi. Kritik minerallerde iş birliği ve nükleer enerjinin barışçıl kullanımına yönelik ortaklık fırsatları aranması çağrısı yapıldı.

dijital iş birliği ve taşımacılık kolaylıkları:

Dijital altyapıya ilişkin olarak "Dijital İpek Yolu" girişimi takdir edildi ve Dijital Türk Dünyası konsept taslağının sonuçlandırılması teşvik edildi. Elektronik dijital imzaların karşılıklı tanınmasının hızlandırılması çağrıldı. Yolcu taşımacılığı alanında ise uluslararası havalimanlarında üye ülke vatandaşlarına yönelik gönüllülük esasına dayalı özel yolcu şeritleri oluşturulması önerisi benimsendi.

kültür, eğitim ve sportif iş birlikleri:

Bildiride kültürel entegrasyon gündeminin de yoğun olduğu görüldü. Ortak Türk Alfabesi ve Ortak Türk Tarihi çalışmaları desteklenirken Türk Akademisi’nin çabaları takdir edildi. Eğitim alanında "Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı" kurulması girişimi ve TÜRKÜNİB için daimi sekretarya ile Orhun Değişim Programı için fon sağlanması yönündeki istişareler teşvik edildi.

Spor alanında üye ülkelerin futbolcularının karşılıklı olarak "yabancı olmayan futbolcu" statüsünde değerlendirilmesi önerisi memnuniyetle karşılandı; ayrıca milli takımlar arasında düzenlenecek "Türk Kupası" turnuvalarının somutlaştırılması için çalışmaların artırılması çağrıldı. Kültür turizmini canlandırmak amacıyla Ortak Müze Kart projesi için adımlar hızlandırılacak.

dış politika ve sonuç maddeleri:

Ankara Bildirisi, Kıbrıs meselesinde Kıbrıs Türk halkının eşit hakları ve Ada’daki mevcut gerçekler temelinde müzakere edilmiş, sürdürülebilir çözümler gerektiğini vurguladı. Gazze’ye ilişkin olarak Birleşmiş Milletler kararları doğrultusunda insani durumun iyileştirilmesi ve iki devletli çözüm çağrısı dile getirildi. Suriye’nin toprak bütünlüğüne destek ve Afganistan’a yönelik koordineli mekanizmaların sürdürülmesi de bildiride yer aldı.

Bildiride TDT Dönem Başkanlığı’nın Türkiye’ye geçtiği, Azerbaycan’ın 2025‑2026 dönemindeki katkılarından dolayı takdir sunulduğu; Genel Sekreter Kubanıçbek Ömüraliyeve teşekkür edilip yeni Genel Sekreter Mirvokhid Azimova başarı dileklerinin iletildiği kaydedildi. TDT 14. Zirvesi'nin 2027'de Özbekistanda yapılması kararlaştırıldı.

Ankara Bildirisi, 30 Ekim 2026 tarihinde Azerbaycan, Kazak, Kırgız, Türk ve Özbek dillerinde imzalanmıştır.

TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI (TDT) 13. ZİRVESİ’NİN ARDINDAN YAYIMLANAN 163 MADDELİK ANKARA BİLDİRİSİ’NDE, TÜRK DEVLETLERİ ARASINDA SAVUNMA SANAYİİ, SİBER GÜVENLİK, EKONOMİ, ULAŞTIRMA, ENERJİ VE UZAY TEKNOLOJİLERİ ALANLARINDA İŞ BİRLİĞİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ KARARLAŞTIRILDI.