Antalya ihracatı tarımla büyüyor, ödeme ve kredi baskısı artıyor

ATB meclis toplantısında veriler ve öncelikler

Antalya Ticaret Borsası (ATB) Ağustos Ayı Meclis Toplantısı, Meclis Başkanı Erdoğan Ekinci yönetiminde ATB Toplantı Salonu'nda yapıldı. Toplantıda konuşan ATB Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, 2026 yılının ilk yedi ayına ilişkin ekonomik göstergeleri ve borsanın önceliklerini paylaştı.

Çandır, Türkiye'nin ihracatının yılın ilk yedi ayında yüzde 4,2 artarak 141 milyar dolara ulaştığını, Antalya'nın ihracatının ise yüzde 14,2 artışla 1,38 milyar dolar seviyesine çıktığını belirterek, Antalya ihracatının Türkiye ortalamasının 10 puan üzerinde büyüdüğünü vurguladı.

Tarımın önemi ve ihracat yapısı:

Çandır, Antalya'nın ihracat yapısının Türkiye'den farklılaştığını ifade ederek, ilk yedi ayda tarımın toplam ihracattaki payının Türkiye'de yüzde 15 iken Antalya'da yüzde 59 olduğunu, sanayinin payının Türkiye'de yüzde 82, Antalya'da yüzde 26; madenciliğin payının Türkiye'de yüzde 3, Antalya'da yaklaşık yüzde 12 olduğunu açıkladı. Antalya'nın tarım ve gıda ihracatı 817 milyon dolara ulaşırken, yaş meyve ve sebze ihracatı miktarda yüzde 14 düşse de değer olarak yüzde 24 artışla 497 milyon dolara çıktı; süs bitkileri ihracatı ise 43,6 milyon dolar oldu.

Yangınlar ve anmalar:

Çandır, toplantıda Malazgirt Zaferi'nin 955'inci yıldönümünde Sultan Alparslan'ı, Büyük Taarruz'un 104'üncü yıldönümünde Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını andı. Alanya, Gazipaşa, Kaş ve Kumluca başta olmak üzere bazı bölgelerde çıkan orman yangınlarından etkilenen vatandaşlara geçmiş olsun dileklerini iletirken, yangınlarla mücadele edenlere teşekkür etti. Orman yangınlarının su kaynakları, tarım arazileri, kırsal ekonomi ve yaşam alanları için oluşturduğu tehdidi vurguladı ve ormanların korunmasının ortak sorumluluk olduğunu belirtti.

Ödeme, tahsilat ve kredi göstergelerindeki hızlanma

Çek ve tahsilat verileri:

Temmuz ayı verilerine göre Antalya'da işletmeler üretmeye devam etse de finansman baskısı artıyor. Çandır, yılın ilk yedi ayında ibrazında ödenen çek tutarının Türkiye'de yüzde 18, Antalya'da yüzde 25 arttığını, karşılıksız çek tutarındaki artışın Türkiye'de yüzde 52 iken Antalya'da yüzde 85e çıktığını söyledi. Temmuz ayında Antalya'daki karşılıksız çek tutarının geçen yılın aynı ayına göre yüzde 99 artmasına dikkat çekti ve "Ticaret hacmimiz büyürken, ödeme ve tahsilat sorunu çok daha hızlı büyüyor" dedi.

Şirket verileri sınırlı olumlu işaretler de gösteriyor: ilk yedi ayda Antalya'da kurulan şirket sayısı yüzde 7 artarken, kapanan şirket sayısı yüzde 12 azaldı; Temmuz ayında Türkiye'de şirket kuruluşları yüzde 3 azalırken Antalya'da yüzde 12 artış görüldü.

Kredi hacmi ve takipteki alacaklar:

Haziran sonu verilerine göre toplam nakdi krediler Türkiye'de yüzde 38, Antalya'da yüzde 42 büyürken, takipteki alacaklar Türkiye'de yüzde 81, Antalya'da yüzde 89 yükseldi. Sektörel bazda Antalya'da kredi kullanımındaki artış ticaret ve inşaatta yüzde 38, tarımda yüzde 34, turizmde yüzde 30 olarak açıklandı; Antalya turizm kredilerinin Türkiye toplamındaki payı yüzde 41 düzeyinde.

Yılın ilk altı ayında nakdi kredilerin Antalya'da yüzde 14,3, Türkiye'de yüzde 13,8 artmasına karşılık, aynı dönemde enflasyonun yüzde 18 olması nedeniyle kredi hacminin reel olarak daraldığına dikkat çekildi. Hanehalkı kredilerinde Antalya'da konut kredileri yüzde 50, diğer tüketici kredileri yüzde 43, bireysel kredi kartları yüzde 46 artarken taşıt kredileri yüzde 22 geriledi; konut kredilerindeki artış ülke ortalamasının 13 puan üzerinde gerçekleşti.

Çandır, finansmanın bugün işletmelerin yeni yatırımından çok mevcut faaliyetleri sürdürmeye ve borç çevirmeye yöneldiğini belirterek, uygun maliyetli, uzun vadeli, erişilebilir ve sektör ihtiyaçlarına göre şekillendirilmiş finansmana ihtiyaç olduğunu vurguladı: "Kredi büyüyor ancak ödeme gücü aynı hızda büyümüyor."

Politika beklentileri ve tarımsal destek talepleri

OVP'de tarımın konumu:

Eylül'de açıklanacak yeni Orta Vadeli Program'ın iş dünyası için kritik olduğuna dikkat çeken Çandır, OVP'de tarımın stratejik sektör olarak ele alınmasını beklediklerini söyledi. Üreticinin yüksek gübre, enerji, akaryakıt ve işçilik maliyetleriyle, tüccar ve sanayicinin yüksek finansman maliyeti ve kur baskısıyla mücadele ettiğini belirterek, OVP'nin üreticiyi üretimde, tüccarı ticarette, sanayiciyi üretim ve ihracatta tutacak çerçeve sunması gerektiğini ifade etti.

Desteklerin maliyetlerle uyumlu, öngörülebilir olmasının önemine değinen Çandır, finansmana erişimin uygun maliyetli ve uzun vadeli hale getirilmesini, kur ve kredi politikalarının üretim ve ihracatın rekabet gücünü koruyacak şekilde oluşturulmasını ve yatırımı teşvik eden öngörülebilir bir ekonomik ortam sağlanmasını talep etti.

Konkordato ve tarımsal ticaret:

Antalya halindeki bazı firmaların konkordato ilan etmesinin sektörde endişe yarattığını belirten Çandır, bir işletmenin yaşadığı finansal sorunun otomatik olarak tüm sektörün sorunu olmadığına dikkat çekti. Konkordato uygulamasında kamu ve banka alacakları ile üretici ve ticari işletmelerin alacaklarının farklı değerlendirilmesi gerektiğini söyleyerek, üreticinin ürün tesliminden sonra alacağını zamanında tahsil edememesinin zincirleme finansal sıkıntıya yol açtığını vurguladı. Bankaların sektör bazlı genelleme yerine firmaların mali yapılarını ve ödeme performanslarını değerlendirmesini istedi.

Dış riskler, susam rekabeti ve su gündemi

Karadeniz'in güvenliği ve lojistik riskleri:

Çandır, Karadeniz'de Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında limanlara ve ticari gemilere yönelik saldırıların dış ticaret için önemli risk oluşturduğunu belirtti. Rusya'ya yapılan yaş meyve ve sebze sevkiyatlarında Samsun-Karadeniz hattının önemli bir güzergâh olduğunu anımsatarak, "Karadeniz'de seyrüsefer güvenliği Antalya ihracatını da doğrudan ilgilendiriyor" dedi ve ticaret yollarının açık tutulmasının sürdürülebilir ihracat açısından kritik olduğunun altını çizdi.

Susam rekabeti ve coğrafi işaretler:

Manavgat Altın Susamı'na yönelik rekabet risklerine de değinen Çandır, özellikle Mısır'dan gelen susamın fiyat avantajı ve renk benzerliğinin coğrafi işaretli yerli susama baskı oluşturduğunu belirtti. "Coğrafi işaret tescili tek başına yeterli değildir" diyerek, üreticinin korunması, ürünün piyasa değerinin artırılması, markalaşma ve haksız rekabete karşı tedbirlerin alınması gerektiğini vurguladı.

Su çalışmaları ve COP31 hazırlığı:

ATB'nin 2026 faaliyet programında suyu ana tema olarak belirlediğini hatırlatan Çandır, "Su, Antalya ekonomisinin geleceğidir" ifadesini kullanarak suyun tarım, turizm, sanayi ve kent yaşamı için hayati önemini vurguladı. 15-16 Eylül tarihlerinde "Antalya Su Diyaloğu: COP31’e Giden Yol" başlıklı sektörel toplantılar ve 23 Eylül'de "Antalya Su Zirvesi" düzenleneceğini belirtti. Toplantılarla COP31'te açıklanacak ortak su eylem çerçevesinin hazırlığının hedeflendiğini söyledi ve tüm paydaşları katılmaya davet etti.

Hedefler ve seçim takvimi

Çandır, ATB'nin temel hedefini özetleyerek "Üretimimizi korumak, ticaretimizi güçlendirmek ve ürettiğimiz değeri artırmak" gerektiğini söyledi. Antalya'nın sektörler arası kopuk planlamayı bırakıp tarım, turizm, ticaret, finansman, teknoloji ve sürdürülebilirlik ekseninde bütüncül bir stratejiyle yol alması gerektiğini vurguladı.

Son olarak Çandır, 5174 sayılı Kanun gereği oda ve borsaların organ seçimlerinin Ekim-Kasım döneminde yapılması zorunluluğuna değinerek, ATB organ seçimlerinin Ekim ayında gerçekleştirilmesi amacıyla ilgili seçim kuruluna başvuru yapacaklarını açıkladı.

ANTALYA TİCARET BORSASI (ATB) AĞUSTOS AYI MECLİS TOPLANTISI, ATB MECLİS BAŞKANI ERDOĞAN EKİNCİ BAŞKANLIĞINDA ATB TOPLANTI SALONU’NDA YAPILDI.