Ata yöntemleriyle Kozluk'ta asırlık tuz emeği

Tuz çıkarma geleneği bölge ekonomisinin bel kemiği:

Batman'ın Kozluk ilçesine bağlı Tuzlagözü ve Derince köyleri kırsalında bulunan tuz madenleri, bölge halkı için yüzyılı aşkın süredir önemli bir geçim kaynağı olmayı sürdürüyor. Köylüler, atalarından öğrendikleri yöntemlerle, modern teknoloji kullanmadan dağların metrelerce altına inerek tuz damarlarına ulaşıyor.

Günlük çalışma ve üretim süreci:

Gün, genellikle günün ilk ışıklarıyla başlıyor. Madenciler yerin metrelerce altına inerek galeriler açıyor; tuz damarlarına ulaşıldığında ise tatlı su kullanılarak tuz eritiliyor. Hortumlarla yüzeye çıkarılan tuzlu su, önce dinlendirme havuzlarına alınıyor ve yaklaşık bir hafta bekletildikten sonra ayrıştırma havuzlarına aktarılıyor. Burada güneş ve sıcaklık sayesinde su buharlaşıyor, geride kalan tuz ise küreklerle toplanıp çuvallara dolduruluyor.

Satış, kullanım alanları ve yerel ekonomi:

Elde edilen doğal tuzun bir bölümü tarihi İpekyolu güzergâhında satışa sunulurken, bir kısmı farklı kentlere gönderiliyor. Köylüler, ürettikleri tuzun öncelikle sofralarda, turşu yapımında, salça ve peynir üretiminde kullanıldığını; bazı bölgelerde ise hayvancılıkta değerlendirildiğini belirtiyorlar. Bu madenler, hem yerel ihtiyaçları karşılıyor hem de köylüler için önemli bir gelir kaynağı oluşturuyor.

Mahmut Yüksel süreci anlatarak, 'Biz bu işi atalarımızdan öğrendik. Yüzyılı aşkın süredir burada tuz çıkarılıyor. Dağın altına metrelerce iniyoruz ve tuz madenine ulaşıyoruz. Daha sonra tatlı suyla tuzu eritiyoruz. Hortumlarla suyu havuzlara taşıyoruz. Yaklaşık bir hafta dinlendirdikten sonra ayrıştırma havuzlarına aktarıyoruz. Suyun buharlaşmasıyla tuz ortaya çıkıyor. Daha sonra küreklerle toplayıp çuvallıyoruz' dedi.

Mehmet Raşit Yüksel ise ürünün kullanım alanlarına dikkat çekerek, 'Buradan çıkardığımız tuz öncelikle sofralarda kullanılıyor. Bunun yanında turşu yapımında da kullanılıyor. Bazı bölgelerde hayvancılıkta da değerlendiriliyor. Ürettiğimiz tuzun bir kısmını burada satıyoruz, bir kısmını da farklı yerlere gönderiyoruz. Bu madenler bizim için önemli bir geçim kaynağı' diye konuştu.

BATMAN’IN KOZLUK İLÇESİNE BAĞLI TUZLAGÖZÜ VE DERİNCE KÖYLERİ KIRSALINDA BULUNAN TUZ MADENLERİ, BÖLGE HALKININ YÜZYILI AŞKIN SÜREDİR ÖNEMLİ GEÇİM KAYNAKLARINDAN BİRİ OLMAYI SÜRDÜRÜYOR.