Atıktan ekonomiye dönüşüm: sekiz yılda 365 milyar liralık katkı

Ersoy'ün çalıştay mesajı:

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul'da düzenlenen Sıfır Atık Çalıştayı'nda yaptığı konuşmada hem yurtiçinde yürütülen uygulamaları hem de küresel düzeydeki sorumlulukları değerlendirdi. Girne-Taşucu seferini yapan yolcu gemisinin alabora olması sonucu hayatını kaybedenler için başsağlığı dileyen Ersoy, yaralılara acil şifa temennisinde bulunarak arama kurtarma çalışmalarından gelecek iyi haberlere umut bağladığını belirtti.

Plastik üretimi ve küresel tablo:

Ersoy, plastiğin her üretim alanında yaygın biçimde kullanıldığını vurgulayarak son 70 yılda dünya çapında plastik üretiminin yaklaşık 230 kat artıp 460 milyon tonın üzerine çıktığını söyledi. Dünya genelindeki plastik atık miktarının ise 353 milyon tona ulaştığını belirten Bakan, atıkların sadece %9'unun nihai olarak geri dönüştürüldüğünü, kalanın %19'unun yakıldığını, %50'sinin depolandığını ve kontrolsüz yönetilen plastiklerin oranının %22 olduğunu açıkladı. Bu tabloya göre yaklaşık 78 milyon ton plastiğin kontrol dışında kalarak doğaya karıştığı ifade edildi.

Ersoy, plastiğin yapısal özelliklerinin geri dönüşümü sınırladığını, yakmanın sera gazı emisyonlarını artırdığını ve depolamanın sorunu ötelediğini belirterek mikroplastiklerin toprak ve su kaynaklarına karışmasının ekosistemler için büyük risk oluşturduğunu kaydetti.

Türkiye'nin Sıfır Atık performansı ve hedefleri:

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine atıfta bulunan Ersoy, Sıfır Atık uygulamalarının 8 yılda ülke genelinde geri kazanım oranını %13'ten %37,53'e yükselttiğini bildirdi. Bu ilerlemeyle 90 milyon ton atığın ekonomiye kazandırıldığı ve bunun yaklaşık 365 milyar liralik bir katkı sağladığı vurgulandı. Bakan, geri kazanım oranının %60'a (2035) ve %70'e (2053) çıkarılmasının hedeflendiğini söyledi.

Ersoy, 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında plastiğin döngüsel ekonomide yedi öncelikli sektörden biri olarak belirlendiğini, planın altı stratejik hedef ve 53 eylem üzerinden atık önleme, döngüsel ürünler, ikincil ham madde, izleme, teşvik ve sektörel dönüşüm alanlarında bir uygulama çerçevesi oluşturduğunu kaydetti. Birincil ham maddeye bağımlılığın azaltılmasının en önemli hedeflerden biri olduğu belirtildi.

Bütüncül yaklaşım ve uygulama öncelikleri:

Ersoy, plastik döngüsünün gereksiz kullanımdan ikincil ham madde kullanımına kadar tüm aşamalarının ele alınması gerektiğini, döngüsel tasarım ilkelerine göre ürün ve ambalaj geliştirilmesinin, tek kullanımlık ve kısa ömürlü ürünlerin azaltılmasının ve kaynağında ayrı toplamanın miktar ve kalite açısından yükseltilmesinin şart olduğunu ifade etti. Tarımsal plastiklerin etkin yönetimi ile deniz ve kıyı kirliliğinin önlenmesinin insan sağlığı açısından hayati önem taşıdığına dikkat çekti.

Altyapı, veri, denetim ve izlenebilirlik sistemlerinin kurulması; merkezî yönetim, valilikler, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum arasında güçlü koordinasyon sağlanmasının hedeflenen dönüşüm açısından olmazsa olmaz olduğunun altı çizildi.

Bireysel sorumluluk ve kurumlar arası destek:

Bakan, lineer 'al-kullan-at' modelinin tüketimi arttırıp plastik kirliliğini derinleştirdiğini belirterek bireysel alışkanlıkların değiştirilmesinin kilit rol oynayacağını söyledi. Ersoy, kısa vadede konfordan ödün verilmiş gibi görünse de orta ve uzun vadede sağlık, konfor ve refah açısından sürdürülebilir kazanımlar elde edileceğini vurguladı: "Gerçeklere hiçbir zaman gözümüzü kapatmadık, kapatmayız."

Ersoy, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Emine Erdoğan'ın himayelerinde yürütülen Sıfır Atık çalışmalarının ülke içinde ve uluslararası alanda karşılık bulduğunu, Çevre Bakanı Murat Kurum ve kurumların çabalarını tebrik ettiğini belirtti. Ayrıca Sıfır Atık Vakfı ve Samed Ağırbaş başta olmak üzere alanda çalışan kurum ve kişilere teşekkür ettiğini ifade etti.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın sorumluluğundaki alanlarda tesisleşme, altyapı yatırımları, çevre düzenleme ve yeşil mimariye ilişkin desteğin süreceği, diğer bakanlıklar, özel sektör ve sivil toplumun attığı adımlara destek verileceği bildirildi. Ersoy, programın amaçlarına hizmet etmesini dileyerek katkı sunan bilim insanlarına, uzmanlara ve kurumlara teşekkür etti.

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY, İSTANBUL'DA DÜZENLENEN SIFIR ATIK ÇALIŞTAYI'NA KATILDI.