Beyin 25’e kadar olgunlaşıyor: 15 yaş dijital risklere karşı daha savunmasız

Beyin gelişimi ve 15 yaşın önemi:

Sakarya Üniversitesi (SAÜ) Psikoloji Bölümü'nden Doç. Dr. Sümeyye Derin, yeni sosyal medya düzenlemesiyle birlikte tartışılan 15 yaş sınırının arka planında nörogelişimsel farkların bulunduğunu belirtiyor. Derin'e göre insan beyninin olgunlaşması 25 ila 30 yaş arasına kadar sürüyor; bu süreçte mantıklı karar verme ve dürtü kontrolünden sorumlu prefrontal korteks gelişimini tamamlamaya çalışırken, duygusal ve tepkisel süreçleri yöneten limbik sistem daha baskın çalışıyor.

Bu nedenle özellikle 15 yaş civarındaki gençlerin karar verme, dürtü kontrolü ve eleştirel düşünme becerilerinde halen bir olgunlaşma süreci içinde olduğunu söyleyen Derin, bu durumun sosyal medyanın olumsuz etkilerine karşı gençleri daha savunmasız hale getirdiğini ifade etti.

Sosyal medya ve dikkat üzerindeki etkiler:

Derin, sosyal medya içeriğinin hızlı ve sürekli değişen yapısının dikkatin yönlendirilmesi ve sürdürülmesi üzerinde zorluklar yarattığını vurguluyor. Bu ortam, gündelik hayatta karşılaşılan ve uzun süreli odaklanma gerektiren etkinliklerle—örneğin satranç, problem çözme ya da enstrüman çalmayı öğrenme gibi faaliyetlerle—çelişebiliyor. Uzun süreli sosyal medya kullanımı sonucunda gençlerde dikkat dağınıklığı ve odaklanamama gibi sorunların ortaya çıkabileceği uyarısını yapan Derin, öğrenme süreçlerinin bu nedenle olumsuz etkilenebileceğini belirtti.

Bu bağlamda sosyal medyanın hızının, ergenlerin gelişmekte olan prefrontal korteksleriyle uyumsuz olduğunu ve bu dengenin öğrenme ve uzun vadeli çaba gerektiren aktiviteleri zorlaştırdığını aktardı.

Ebeveyn rehberliği ve yaklaşım önerileri:

Derin, ebeveynlerin sosyal medyada karşılaşılan olumsuz durumlarda çocuklarını yargılayıcı bir tutumla karşılamamaları gerektiğini söyledi. Özellikle taciz gibi olumsuz deneyimler yaşayan çocukların ebeveynleriyle paylaştıklarında, eleştirel ya da suçlayıcı bir yaklaşımın çocuğun güven duygusunu zedeleyebileceğini vurguladı.

Ebeveynlere düşen görevler arasında çocuğun yanında olduğunu göstermek, duygularını anlamaya çalışmak ve gerekli durumlarda ekran görüntüsü almak gibi somut adımlarla hukuki yollara başvurmak yer alıyor. Bu destekleyici ve iş birliğine dayalı yaklaşımın, çocuğun kendini daha güvende hissetmesini sağlayacağı ifade edildi.

Ayrıca Derin, ebeveynlerin çocukların sosyal medyada hangi ihtiyaçlarını karşıladığını gözlemlemelerinin önemli olduğunu belirtti: Sosyal medya arkadaşlık, eğlence veya gündemi takip etme gibi farklı işlevlere sahip olabilir. Ebeveynlerin, sınırlamalar getirirken çocukların ilgi ve yeteneklerini gözlemleyip onları bu alanlara yönlendirmesi gerektiğini söyledi. Bu şekilde sosyal medyanın doldurduğu boşluklara alternatif faaliyetler sunularak gençlerin daha sağlıklı gelişimi desteklenebilir.

Sonuç olarak, yeni düzenlemelerin tartışıldığı bu dönemde, Doç. Dr. Sümeyye Derin'in vurguladığı nokta; ergen beyni henüz olgunlaşırken hem yasal düzenlemeler hem de ebeveynlerin bilinçli, destekleyici yaklaşımlarının birlikte ele alınmasının önemidir.

DOÇ. DR. SÜMEYYE DERİN, ERGENLİK DÖNEMİNDE BEYİN GELİŞİMİNİN HENÜZ TAMAMLANMAMIŞ OLMASININ GENÇLERİ SOSYAL MEDYANIN OLUMSUZ ETKİLERİNE KARŞI DAHA SAVUNMASIZ HALE GETİRDİĞİNİ BELİRTTİ.