bilişsel görevlerin eklenmesi diyabetli yaşlılarda hem zihin hem fiziksel performansı iyileştirdi

Araştırma ve yöntemler:

Karabük Üniversitesi (KBÜ) Tıp Fakültesi öğretim üyelerinin araştırmacı olarak yer aldığı, TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Programı kapsamındaki proje, "Tip 2 Diyabetes Mellituslu Bireylerde İkili Görev Eğitiminin Denge, Egzersiz Kapasitesi, Bilişsel Durum ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi" başlığıyla yürütüldü. Uygulamalar Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesinde gerçekleştirildi.

Katılımcı grupları ve müdahale:

Çalışmaya Tip 2 diyabet tanısı bulunan 45 yaşlı birey dahil edildi; bunlar tekli görev eğitimi, egzersizlere bilişsel egzersizlerin eklendiği ikili görev eğitimi ve kontrol grubu olmak üzere üçe ayrıldı. Egzersiz gruplarına 8 hafta boyunca, haftada 3 gün aerobik, kuvvetlendirme ve denge egzersizleri uygulandı. İkili görev yani bilişsel egzersiz grubundan ise egzersiz sırasında dikkat, hatırlama ve düşünme becerilerini kullanmaları istendi. Araştırmayı toplam 37 katılımcı tamamladı.

Bulgular ve değerlendirme:

Klinik ve biyokimyasal sonuçlar:

Proje sonuçları, bilişsel egzersizlerin dahil edildiği grubun HbA1c değerlerinde kontrol grubuna kıyasla iyileşme gösterdiğini ortaya koydu. Aynı grupta, öğrenme ve bellek süreçleriyle ilişkilendirilen BDNF düzeylerinde de artış tespit edildi; bu, bilişsel uyarımın moleküler düzeyde de karşılık bulduğuna işaret etti.

Bilişsel ve fonksiyonel kazanımlar:

İkili görev grubunda genel bilişsel durum, hatırlama, dikkat ve planlama becerileri ile reaksiyon zamanında ilerleme kaydedildi. Ayrıca bu grupta uykuya dalma süresinin kısaldığı belirlendi. Her iki egzersiz grubunda ise yürüme kapasitesi, el kavrama kuvveti, oturup kalkma becerisi ve denge performansında gelişme gözlendi; bu da fiziksel fonksiyonların egzersizin ortak katkısıyla iyileştiğini gösterdi.

Yorum ve ileri adımlar:

Araştırmanın yazarları, elde edilen bulguların Tip 2 diyabetli yaşlı bireyler için egzersiz programlarına bilişsel egzersizlerin eklenmesinin özellikle bilişsel işlevler, reaksiyon zamanı ve bazı metabolik göstergeler açısından ek katkı sağlayabileceğine işaret ettiğini belirtti. Ancak ekip, bu sonuçların daha geniş katılımlı ve daha uzun süreli çalışmalarla desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi.

Proje ekip bilgileri:

Projenin yürütücülüğünü Bartın Üniversitesi'nden Öğr. Gör. Dr. Gizem Mermerkaya üstlendi. Araştırmacı ekipte Karabük Üniversitesi'nden Prof. Dr. Nurhayat Özkan Sevencan ve Prof. Dr. Hatice Gülşah Karataş, Bülent Ecevit Üniversitesi'nden Doç. Dr. İlke Erbay yer aldı; danışman olarak Hacettepe Üniversitesi'nden Prof. Dr. Melda Sağlam görev aldı. KBÜ akademisyenlerinin katkısı, Tip 2 diyabetli yaşlılarda egzersiz ve bilişsel işlevler arasındaki ilişkiyi disiplinlerarası bir bakışla değerlendiren bulgular sundu.

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ (KBÜ) TIP FAKÜLTESİ ÖĞRETİM ÜYELERİNİN ARAŞTIRMACI OLARAK GÖREV ALDIĞI TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU (TÜBİTAK) DESTEKLİ PROJEDE, TİP 2 DİYABETLİ YAŞLI BİREYLERDE BİLİŞSEL EGZERSİZLERİN ETKİLERİ İNCELENDİ.