gecekonduların insan hikâyelerini belgeleyen film ödülle dönüyor

Belgeselin odağı ve yaklaşımı:

İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Mimarlık Bölümü Araştırma Görevlisi Ali Rıza Bayrak tarafından yönetilen 'Bir Gecede Kondular', gecekonduların arkasındaki bireysel ve kolektif yaşam öykülerine odaklanıyor. Film, göçle şekillenen yaşam biçimlerini, mahalle kültüründeki dayanışmayı ve kent hafızasındaki değişimi görsel düzlemde belgelemeyi amaçlıyor.

Yaklaşık bir yılda tamamlanan 45 dakikalık çalışmada Bayrak, kendi çizimlerini ve el çizimi dijital animasyonları filmle bütünleştirerek mimari ve sosyal anlatıyı bir araya getiriyor. Bu yöntem, fiziksel yapıların ötesinde o yapıların taşıdığı anıları ve emekleri görünür kılmayı hedefliyor.

Çekimler ve ekip:

Çekimler ağırlıklı olarak İzmir'in Gültepe ve Çimentepe mahallelerinde gerçekleştirildi. Film kurgusunu İEÜ İletişim Fakültesi Sinema ve Dijital Medya Bölümü 2026 mezunu Yağmur Canpolat ile ortaklaşa tamamlayan Bayrak, üretim sürecinde hem saha röportajlarına hem de görsel anlatım tekniklerine önem verdi.

Filmde kullanılan el çizimi animasyonlar ve çizimler, belgeselin hem görsel kimliğini güçlendiriyor hem de anlatılan kişisel öyküleri mimari bağlamla ilişkilendiriyor. Bu yaklaşım, izleyicide mekân ve hatıra arasındaki ilişkiyi sorgulatan bir izleme deneyimi sunuyor.

Toplumsal hafıza ve festival ödülü:

Çalışma, bu yıl 20’ncisi düzenlenen İstanbul Uluslararası Mimarlık ve Kent Filmleri Festivali kapsamında Sami Yılmaztürk Özel Ödülü'ne layık görüldü. Bayrak, ödülün ardından belgeseli yalnızca yapılaşma biçimlerini anlatmak yerine, o yapıların ardında biriken umutlar, zorluklar ve yaşam mücadelelerine görünürlük kazandırma çabası olarak tanımladı.

Bayrak, belgeselin giderek kaybolan mahalle kültürünün ve toplumsal hafızanın kaydını tutma amacı taşıdığını vurgulayarak, mimarlığın sadece yapı tasarlamakla sınırlı olmadığını; insanı, toplumu ve çevreyi anlamanın da önemli bir sorumluluk olduğunu belirtti. Ödülü, filmine ilham veren ve kent hafızasında iz bırakan insanlara ithaf ettiğini açıkladı.

Belgesel, hem mimarlık disiplini içinde anlatı yöntemlerine dair örnek teşkil ediyor hem de kent planlaması ve sosyal politika alanlarında hafıza odaklı yaklaşımların önemini yeniden gündeme taşıyor. İzleyiciye mahallelerin zaman içinde nasıl dönüştüğünü, bunun insan hayatlarına nasıl yansıdığını gösterirken, kaybolan izlerin belgelendirilmesinin gerekliliğini hatırlatıyor.

İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ (İEÜ) MİMARLIK BÖLÜMÜ ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ ALİ RIZA BAYRAK, GECEKONDULARIN ARDINDAKİ İNSAN HİKAYELERİNİ ELE ALDIĞI ‘BİR GECEDE KONDULAR’ ADLI BELGESEL FİLMİYLE ÖDÜLE LAYIK GÖRÜLDÜ.