Hal yasası ve ihracat stratejisi meclis gündemine taşındı: Ömer Bolat

Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu sunumu

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı sunumda hal yasası taslağının parti grubuna sunulduğunu ve ihracat desteklerine ilişkin önemli hedefleri paylaştı. Bakan Bolat, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Türkiye Yüzyılı vizyonuna paralel olarak ticaret politikalarının etkinleştirildiğini vurguladı.

İhracat performansı ve destek paketi:

Bolat, ekim ayında aylık mal ihracatının yüzde 8,1 artışla 25,9 milyar dolar olduğunu, son 12 aylık yıllıklandırılmış ihracatın ise yüzde 5,4 artışla 285,6 milyar dolar ile rekor kırdığını bildirdi. 2026 yılı OVP hedefinin eylül ayında aşıldığını hatırlatan Bolat, yılın ilk 10 ayında mal ihracatının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,5 artarak net 12,4 milyar dolar yükseldiğini söyledi.

Bakan, nisan ayından bu yana her ay aylık ihracat rekoru kırıldığını, 2026'nın ilk 10 ayında 53 ilin ihracatını artırdığını ve 30 ilin 1 milyar doların üzerinde ihracat gerçekleştirdiğini aktardı. Dünya ihracatındaki payın 2002'de yüzde 0,55 iken 2025 sonu itibarıyla yüzde 1,04'e çıktığını ifade etti.

Desteğe dair verileri paylaşan Bolat, geçen yıl 22 bin 686 mal ihracatçısına toplam 23,5 milyar lira destek sağlandığını; 2026'da ayrılan kaynağın 32,8 milyar lira olduğunu belirtti. Halihazırda 15 bin 914 firmaya 21,2 milyar lira destek verildiğini, hizmetler ihracatında ise 2025'te 2 bin 435 hizmet ihracatçısının 7,4 milyar lira destek aldığı; 2026'da bu tutarın 12 milyar liraya yükseldiğini ve halihazırda 2 bin 104 firmanın 11 milyar liralık destek aldığı bilgisini paylaştı.

Bakan, 2027 yılında mal ve hizmet ihracatına yönelik destekler için ayrılan kaynağın, milletvekillerinin onayıyla 65 milyar lira olacağını açıkladı. Ayrıca Türkiye'de faaliyet gösteren 19 serbest bölgede geçen yıl 12,5 milyar dolarlık ihracat yapıldığı; 2026'nın ilk 10 ayında ise 11 milyar dolar ihracat gerçekleştiği bildirildi.

Hal yasası taslağı ve iç piyasa düzenlemeleri:

Bakan Bolat, sebze ve meyve ticaretini düzenleyen Hal Kanunu ile ilgili kapsamlı bir değişiklik içeren kanun taslağının Meclisteki grup tarafından sunulduğunu söyledi. Taslak; üretici birlikleri ve kooperatiflerinin kurulmasını, hallerde ve pazarlarda daha fazla üretici yer almasını, üreticilerin hal kurmasına maddi destek verilmesini ve vergi ile rüsum gibi muafiyetlerden yararlanmasını öngörüyor. Tüketiciyi korumaya dönük olarak bu yıl içinde 22 mevzuat değişikliği yürürlüğe konduğu da vurgulandı.

Gümrük, kaçakçılık ve ticaret diplomasisi:

Gümrük kapılarının yenilenmesine devam edildiğini belirten Bolat, Gürbulak kapısının yenilendiğini, Hatay Yayladağı ve Cilvegözü kapılarındaki yenilemelerin sürdüğünü ve Kapıkule tarafında da Bulgaristan'ın çalışmalar yaptığını aktardı. Kaçakçılıkla mücadele kapsamında 2025 yılında toplam 98,7 milyar değerinde kaçak eşya ve uyuşturucu yakalandığını; 2026'nın ilk 10 ayında ise 54,5 ton uyuşturucu yakalandığını ve bunun bedelinin 55,5 milyar olduğunu bildirdi. Kaçak ticari eşyaların değeri ise 43,5 milyar olarak ifade edildi.

Yeni pazar kazanımı için ticaret diplomasisi ve serbest ticaret anlaşmalarına vurgu yapan Bolat, Türkiye'nin 25 serbest ticaret ve 7 tercihli ticaret anlaşması bulunduğunu aktardı. Avrupa Birliği ile müzakerelerde çelik kotaları, makine emniyeti mevzuatı ve e-ticaret parsel vergisi muafiyeti gibi alanlarda somut kazanımlar elde edildiğini belirtti; AB'nin çelik kotalarında Türkiye'nin yüzde 70'ten fazla payını korumayı başardığını, makine emniyeti mevzuatında uyum sağlandığını ve AB'nin parsel başına uyguladığı 3 euro vergisinde Türkiye'den gönderilen ürünler için muafiyet sağlandığını söyledi.

Bolat, AB dışındaki pazarlarda da temasların sürdüğünü, Ukrayna ve Rusya ile ticari ilişkilerin devam ettiğini ve AB'nin Sanayi Hızlandırma Yasası taslağına ilişkin koordinasyonun hükümet, Ticaret Bakanlığı ve Dışişleri nezdinde devam ettiğini ifade etti.

Uluslararası uyuşmazlıklar ve insani ticaret düzenlemeleri:

Yerli otomobil TOGG ile ilgili Çin'in Dünya Ticaret Örgütü'ne taşıdığı itiraz sürecinde Türkiye'nin içten yanmalı motorlar, hibrit araçlar ve Gümrük Birliği kapsamındaki düzenlemeler açısından haklı bulunmasının ardından Çin'in müzakere talebinde bulunduğunu aktaran Bolat, iki ülke arasında uzlaşma arayışlarının sürdüğünü söyledi.

İsrail ile ticaretin iki yıl önce durdurulduğunu hatırlatan Bolat, Filistin hükümetinin acil ihtiyaçları için geliştirilen özel mekanizma kapsamında her ürün için Filistin ve Türk tarafının onayıyla kontrollü sevkiyatların sürdüğünü belirtti. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı talimatıyla Türk bayraklı gemilerin İsrail limanlarına gitmelerinin ve İsrail bayraklı gemilerin Türkiye kıyı tesislerine girişinin yasaklandığını; kurallara aykırı tespitlerde Türk Ceza Kanunu çerçevesinde hukuki süreç başlatılacağını ifade etti.

Bütçe teklifi ve öncelikler:

Ticaret Bakanlığı'nın 2027 bütçesinin toplam 104 milyar 287 milyon 271 bin lira olarak teklif edildiğini söyleyen Bolat, bu bütçeden 65 milyar 623 milyon 137 bin lira'nın mal ve hizmet ihracatını desteklemeye ayrıldığını belirtti. Ekonomik sınıflandırma bazında bütçe teklifi; 30 milyar 393 milyon 103 bin lira personel giderleri, 3 milyar 345 milyon 560 bin lira SGK devlet primi, 3 milyar 82 milyon 506 bin lira mal ve hizmet alımları, 1 milyar 790 milyon 465 bin lira sermaye giderleri ve 52 milyon 500 bin lira sermaye transferleri olarak dağıtıldı.

Komisyon çalışmaları, Bolat’ın sunumunun ardından milletvekillerinin değerlendirmeleriyle devam etti.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat: "Hal yasasıyla ilgili kanun taslağımız Meclisteki grubumuza sunulmuştur"