Kentin can güvenliği için ana öncelik: Bursa’nın yapı stoğu derhal envanterlenmeli

İMO Bursa'dan uyarı:

İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Bursa Şubesi, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 27’nci yıl dönümünde Bursa’nın deprem riskine dikkat çekti. Şube Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Atilla Erdem, depreme hazırlığın yalnızca anma ile sınırlı kalmaması gerektiğini, artık uygulamaya dönük ve kararlı adımlar atılmasının şart olduğunu vurguladı. Erdem, önceliğin Bursa’nın bütüncül yapı stoğu envanterinin çıkarılması olduğunu belirtti.

Neden acil?:

27 yılda mevzuatta, yapı denetiminde ve kentsel dönüşümde birçok adım atılmış olsa da yakın dönem depremleri, mevcut yapı stokunun kırılganlığını gösterdi. 6 Şubat 2023 depremleri ve 10 Ağustos 2025’te Balıkesir Sındırgı’da meydana gelen 6,1 büyüklüğündeki sarsıntı sonrası AFAD raporu, 729 binada 1.036 bağımsız birimin ağır hasarlı veya yıkık sınıfına girdiğini kaydetti. Raporda yapısal sorunlar; düz donatı, yetersiz etriye, donatı ankraj eksiklikleri, zayıf kolon-kiriş birleşimleri ve donatı korozyonu gibi nedenlerle ilişkilendirildi. Erdem, "Depremi engelleyemeyiz ancak depremin afete dönüşmesini engelleyebiliriz" diyerek, bunun yolunun sağlam ve denetimli yapılardan geçtiğini ifade etti.

Bursa özelinde riskler:

İMO Bursa, Bursa’nın hızlı nüfus artışı ve göç hareketliliğinin yapı güvenliğini daha kritik hale getirdiğini hatırlattı. TÜİK verilerine göre kent nüfusu 2025 yılında 3.263.011 kişiye ulaştı; aynı yıl Bursa 75.595 kişi göç alırken 64.880 kişi göç verdi ve net göç 10.715 oldu. Bu demografik baskı altında, hangi binanın yaşta olduğu, taşıyıcı sistem türü, zemin koşulları, yapı denetim geçmişi ve kullanım amacı gibi verilerin bina bazında ve bilimsel yöntemlerle kayıt altına alınması gerektiği vurgulandı.

Öncelikli adımlar:

İMO Bursa’nın talep ve önerileri açık biçimde şu başlıklarda toplandı: tüm Bursa’yı kapsayan yapı stoğu envanteri, bilimsel veriye dayalı Bursa Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi, kentsel dönüşümün mahalle ölçeğinde ve bütüncül yürütülmesi, yapı denetim sisteminin bağımsız ve etkin hale getirilmesi, binalar için periyodik muayene sistemi, şantiyelerde görevli mühendislerin güvenliğinin sağlanması ve yetkin mühendislik ile mesleki belgelendirme sisteminin kurulması.

Kentsel dönüşüm nasıl yürütülmeli?:

Erdem, kentsel dönüşümün parsel bazlı rant anlayışıyla yürütülmemesi gerektiğini; bunun yerine mahalle ölçeğinde, sosyal ve teknik altyapıyı da kapsayan bütüncül bir planlama yaklaşımının öncelenmesini önerdi. İlk adımın, göçme riski taşıyan binaların saha çalışmalarıyla ve inşaat mühendislerinin yetkinliğinde tespit edilmesi olduğunu belirtti. Riskli yapıların tespiti sonrası vatandaş inisiyatifine bırakılmadan devlet desteğiyle güçlendirme veya yerinde dönüşüm gibi yollarla müdahale edilmesi gerektiğini kaydetti.

Denetim, muayene ve mühendislik yetkinliği:

İMO Bursa, yapıların inşa edildikten sonra da kullanım sürecinde izlenmesi gerektiğini savunuyor. Öneriler arasında her binanın örneğin 5 yılda bir taşıyıcı sistem muayenesinden geçirilmesi yer alıyor. Böyle bir Bina Muayene Sistemi, hem yapı güvenliğini sağlamak hem de mühendislerin hukuki sorumluluklarını adil biçimde belirlemek açısından önem taşıyor. Ayrıca yapı denetiminde elektronik görevlendirme adımı olumlu bulunmakla birlikte, denetimi yapan mühendislerin tehdit ve şiddete maruz kalmasının kabul edilemez olduğu, güvenliklerinin kamu güvencesi altına alınması gerektiği ifade edildi.

İMO Bursa, inşaat mühendisliği hizmetlerinde yetkinlik ve belgelendirme esasına dayalı bir sisteme geçilmesini istiyor. Dört yıllık lisans eğitimini tamamlamış her mühendisin deneyim, uzmanlık ayrımı yapılmadan sınırsız sorumluluk üstlenmesinin doğru olmadığı; mesleki deneyim, sınav, belgelendirme ve sürekli eğitim gibi ölçütlerin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.

Vatandaşa çağrı ve farkındalık çalışmaları:

Erdem, vatandaşlara da sorumluluk düştüğünü belirterek, "Deprem olduktan sonra değil, deprem olmadan önce inşaat mühendisiyle tanışmak gerekiyor" dedi. Vatandaşların oturdukları binaların durumunu sorgulaması, taşıyıcı sistemlere yapılan müdahalelerin farkında olması ve risk görmeleri halinde yetkin mühendislerden destek alması istendi.

İMO Bursa, toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla Gençlik Komisyonu katkılarıyla 16 Ağustos’ta Mudanya Mütareke Evi Müzesi önünde Deprem Farkındalık Standı kurdu. Mudanya Belediyesi’nin desteğiyle düzenlenen etkinlikte genç mühendisler vatandaşları bilgilendirdi; Şube yönetimi, Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç ile standı ziyaret ederek halkla buluştu.

İMO Bursa’nın mesajı net: Depremi beklemek yerine riski yönetmek, yapıların güvenliğini bugün sağlamak ve Bursa’yı dirençli bir kent haline getirmek için artık tek bir gün bile kaybedilmemelidir.

İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI (İMO) BURSA ŞUBESİ, 17 AĞUSTOS 1999 MARMARA DEPREMİ’NİN 27’NCİ YIL DÖNÜMÜNDE BURSA’NIN DEPREM RİSKİNE DİKKAT ÇEKTİ. İMO BURSA ŞUBESİ YÖNETİM KURULU BAŞKANI SERDAR ATİLLA ERDEM, "DEPREM OLDUKTAN SONRA MÜDAHALE EDEN DEĞİL, DEPREM OLMADAN ÖNCE RİSKLERİ ORTADAN KALDIRAN BİR KENT YÖNETİMİ ANLAYIŞINA GEÇMEK ZORUNDAYIZ. BUNUN İLK ADIMI BURSA’NIN BÜTÜNCÜL YAPI STOĞU ENVANTERİNİN ÇIKARILMASIDIR" DEDİ.