Manisa bağcılığında havza temelli su yönetimi ve üretici merkezli yol haritası

Çalıştay ve sonuç beyannamesinin kapsamı:

Manisa Büyükşehir Belediyesi ile Şehzadeler Belediyesi iş birliğiyle, Bağ Bozumu Şenlikleri kapsamında 7 Eylül 2026 tarihinde düzenlenen Manisa Bağcılık ve Tarım Çalıştayı sonucunda hazırlanan Sonuç Beyannamesi kamuoyuna açıklandı. Beyanname, Manisa bağcılığının bugünkü sorunlarını ve geleceğe dönük ihtiyaçlarını sektördeki farklı aktörlerin katkısıyla bir araya getirerek kapsamlı bir yol haritası sunuyor.

Çalıştayın moderatörlüğünü Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden Doç. Dr. Burçak İşçi üstlendi; Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Manisa Büyükşehir Belediyesi Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı, Bağcılık Araştırma Enstitüsü, Manisa Ticaret Borsası, akademisyenler, uzmanlar, sektör paydaşları, çiftçiler ve ihracatçılar katkı sundu.

Temel tespit: sorunlar birbirinden bağımsız değil:

Beyannamede temel kabul, su kaynaklarının azalması ve kuraklık, artan üretim maliyetleri, kalite baskısı, örgütlenme eksiklikleri ve piyasa sorunlarının birbirinden ayrı ele alınamayacağı yönünde. Bu bütünsel yaklaşım, politika önerilerinin de çok katmanlı ve eş zamanlı uygulanmasını gerektiriyor.

Öne çıkan politika önerileri:

Su ve kuraklık için kalıcı çözümler:

Sonuç Beyannamesi su yönetimini öncelikli başlık olarak belirliyor. Öneriler arasında havza bazlı üretim planlaması, kapalı sulama sistemlerine hızla geçiş, damla sulama teknolojilerinin toprağın nemine ve bitkinin gerçek ihtiyacına göre yönetilmesi ve sulama kayıplarının azaltılması yer alıyor. Ayrıca sulama yatırımlarının artırılması ve iklim risklerine karşı erken uyarı sistemleri kurulması gerektiği vurgulandı.

Üretici geliri ve fiyat istikrarı:

Beyanname, üzüm fiyatlarının belirlenmesinde üretim maliyetleri, kalite ve piyasa koşullarının birlikte değerlendirilmesini önemli gördü. Aşırı fiyat dalgalanmalarını önlemek ve üreticinin mağduriyetini azaltmak için Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) gibi kurumların ihtiyaç duyulan dönemlerde hızlı ve etkin müdahale edebilmesini sağlayacak mekanizmalar güçlendirilmeli.

Mazot, gübre, bitki koruma ürünleri, işçilik ve sulama giderlerindeki artışın üretici üzerindeki yükü artırdığına dikkat çekildi; bu nedenle tarımsal desteklerin sahadaki gerçek maliyetlerle uyumlu hale getirilmesi gerektiği belirtildi.

Kalıntı, kalite ve üreticinin desteklenmesi:

İlaç kalıntısı ve gıda güvenliği konusunda üreticinin teknik bilgi ve desteğe erişimi öncelikli kabul edildi. Beyannamede doğru ve kontrollü bitki koruma uygulamalarının yaygınlaştırılması, üreticilere yönelik eğitim ve teknik danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi önerildi. Bu adımların hem iç pazarda hem de ihracatta Manisa üzümünün itibarını koruyacağı vurgulandı.

Örgütlenme, depolama ve pazarlama:

Üreticilerin ürünlerini hak ettiği değerde satabilmesi için kooperatifleşme ve üretici birliklerinin güçlendirilmesi gerektiği öne çıktı. Ortak girdi temini, makine paylaşımı, paketleme ve pazarlama kapasitelerini artıracak yapılar desteklenmeli. Ayrıca hasat dönemlerindeki fiyat baskısını azaltmak amacıyla lisanslı depoculuk yaygınlaştırılmalı ve üreticinin depolama ile finansmana erişimi kolaylaştırılmalı.

Katma değer, ihracat ve markalaşma:

Beyanname Manisa üzümünden elde edilebilecek katma değerli ürünlerin (üzüm suyu, pekmez, sirke, çekirdek yağı, fonksiyonel gıdalar) geliştirilmesini öneriyor. Ürün atıkları ve yan ürünlerin gıda, kozmetik, enerji gibi alanlarda değerlendirilmesine yönelik araştırma ve yatırımlar desteklenmeli. Ayrıca Manisa üzümünün bölgesel kimliği ve coğrafi işareti merkezli bir marka stratejisi ile ihracat pazarları çeşitlendirilmeli; kalite, lojistik, ambalaj ve standartlar eş zamanlı güçlendirilmeli.

Sigorta, sosyal güvenlik ve gençlik politikaları:

İklim kaynaklı risklerin artışı karşısında TARSİM prim kriterleri ve muafiyet oranlarının üretici lehine yeniden ele alınması gerektiği belirtildi. Ayrıca Bağ-Kur ve SGK primlerinin üreticinin gelir ve ödeme gücüne göre yeniden düzenlenmesi; prim yükünün sürdürülebilirliği tehdit etmeyecek biçimde ayarlanması önerildi. Gençlerin ve kadınların tarımda kalmasını sağlamak üzere arazi erişimi, uygun krediler, eğitim ve teknoloji destekleri gibi paketler önerildi.

Uygulama ve izleme önerileri:

Beyanname yalnızca tespit ve öneri düzeyinde bırakılmamalı; ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla sürekli bir koordinasyon mekanizması kurulması talep edildi. Bu mekanizmada hedefler, takvim, sorumlu kurumlar ve ölçülebilir başarı göstergeleri netleştirilmeli; ilerleme yılda en az bir kez kamuoyuyla paylaşılmalı ve sahadan gelen geri bildirimlere göre güncellenmeli.

Manisa bağcılığının sürdürülebilirliği ve üreticinin geleceğinin güvence altına alınması amacıyla hazırlanan Sonuç Beyannamesi, yerel yönetimler, kamu kurumları, üniversiteler, meslek kuruluşları, kooperatifler ve sektör temsilcilerinin eşgüdümlü çalışmasıyla hayata geçirilmek üzere bir rehber niteliği taşıyor.

MANİSA BÜYÜKŞEHİR VE ŞEHZADELER BELEDİYELERİ İŞ BİRLİĞİYLE DÜZENLENEN MANİSA BAĞCILIK VE TARIM ÇALIŞTAYI’NIN SONUÇ BİLDİRGESİNDE KURAKLIK TEHLİKESİNE KARŞI HAVZA BAZLI SU YÖNETİMİ, ARTAN GİRDİ MALİYETLERİ KARŞISINDA ÜRETİCİNİN KORUNMASI VE TMO'NUN ETKİN ROL ALMASI GEREKTİĞİ VURGULANDI.