Niğde'de elma üreticileri yağmur ve hastalıkların etkisiyle gelir kaybetti

Niğde'de elma üreticileri yağmur ve hastalıkların etkisiyle gelir kaybetti

Türkiye’nin önemli elma merkezlerinden Niğde’de üreticiler, geçen yılki zirai donun ardından bu sezon da aşırı yağış ve dolunun tetiklediği hastalıklarla boğuşuyor. Sofralık niteliğini yitiren büyük bölüm elma, meyve suyu fabrikalarına yönlendiriliyor; alım fiyatları ise üreticilerin beklentilerinin çok altında kaldı.

Üreticilerin sahadaki durumu:

Çiftçiler, geçen yıl soğuk zararının etkisini henüz atlatamadan bu yıl yağış ve dolunun elma kalitesini düşürdüğünü söylüyor. Sofralık olarak satılması beklenen ürünlerin büyük kısmı kara benek (kara leke) ve iç kurdu gibi sorunlar nedeniyle meyve suyu hattına verildi. Haberde adı geçen üreticiler, meyve suyuna gönderilen elmanın kilogram fiyatının 9-12 liradan 2,5-3 liraya kadar gerilediğini aktarıyor.

Dündarlı bölgesinde 15 dönüm arazide üretim yapan Ali Gedik, "Elmalarımız bu sene kara benek hastalığından etkilendi. Kaliteleri düşük olduğu için bunları meyve suyuna vermek zorundayız. Meyve suyuna giden elmanın fiyatının 2,5-3 lira civarında. Topladığımızda değmiyor, işçilik maliyetini bile kurtarmıyor" diye konuştu.

Benzer yaklaşımlar diğer üreticilerden de geldi. Hüseyin Çakır "Bu sene elma para etmedi, üç lira. Emeğimizin karşılığını alamıyoruz" ifadelerini kullandı. Üretici Sakine Çakır ise geçen yıl neredeyse ürün alamadıklarını hatırlatarak, "Geçen yıl zaten bir tane elmayı kasaya koyamadık, soğuk aldı. Şimdi de böyle oldu. Sabah bahçeye gittik, elmaları dalından topladık, bir motor kasası doldurduk. Üç lira, günlük yevmiyemiz bile çıkmıyor" dedi.

Tedarik zinciri ve alım fiyatlarının etkisi:

Meyve suyu fabrikalarına alım yapan tüccarlar da fiyat farkının üreticiyi sarstığını belirtiyor. Celal Yüksel, 2024'te meyve suyuna gönderilen elmanın kilogramının yaklaşık 8-10 liradan alındığını, 2025 yılında ise zirai don nedeniyle ürün alınamadığını ve bu sezon dolu, kara leke ile iç kurdu gibi sorunların yaşandığını aktardı. Musa Bergama ise hastalıklarla mücadele için yapılan harcamalara rağmen beklenen kalitenin sağlanamadığını, alım fiyatlarının üreticinin emeğini karşılamadığını söyledi.

Üreticiler, meyve suyuna verilen ürünün alım fiyatının en az üretim ve hasat giderlerini karşılayacak seviyeye yükseltilmesini talep ediyor. Sahadaki cevap, düşük fiyatların toplama ve işçilik maliyetlerini karşılamadığı yönünde; birçok üretici sezon sonunda zarar ettiğini belirtiyor.

Türkiye ve Niğde üretim verileri:

Türkiye, elma üretiminde kendine yeterlilik oranı %152 ile dünya sıralamasında üçüncü sırada yer alıyor. Ülkede yıllık elma üretimi genellikle 3.6 ile 4.4 milyon ton arasında değişirken, geçen sene zirai don nedeniyle bu rakamın 2.7 milyon tona düştüğü bildirildi.

Niğde’de Gala, starking, golden, Amasya ve granny smith gibi çeşitler üretiliyor. Kentteki elmalar hem iç piyasaya sunuluyor hem de dünya genelinde 12 ülkeye ihraç ediliyor. Bu yıl için Niğde’de beklenen rekolte 600 bin ton civarında gösterilirken, il ülke sıralamasında ilk üçte yer alıyor.

Üreticiler ve tüccarlar, iklim kaynaklı risklerin artması ve piyasa dalgalanmaları karşısında sürdürülebilir destek mekanizmaları ile alım fiyatlarının yeniden düzenlenmesi gerektiğini vurguluyor. Sahadaki talepler arasında doğrudan destek, zarar tespiti ve alım garantileri öne çıkıyor.

Niğde'de elma üretimi hem bölge ekonomisi hem de ihracat açısından önemini korurken, bu yılki olumsuz hava koşuları ve hastalık baskısı üreticilerin gelirlerini belirgin şekilde azalttı.

ÜRETİCİLERDEN ELMA ALIMI YAPAN CELAL YÜKSEL