Okullar açılırken bulaş riski artıyor:
Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Şenay Pir Zengi, okulların açılmasıyla birlikte sınıflar, servisler, yemekhaneler ve yurtlarda geçirilen sürenin artmasının bulaşıcı hastalık yayılımını yükselttiğine dikkat çekti. Kapalı ve kalabalık ortamlarda solunum yoluyla bulaşan enfeksiyonların artış gösterdiğini belirten Zengi, hijyen ve havalandırma önlemlerinin yanı sıra aşılamanın özgül koruma sağladığını vurguladı.
Okul ve yurt ortamlarında hangi hastalıklar görülebilir:
Bu dönemde özellikle influenza, COVID-19, RSV, adenovirüs ve rinovirüs gibi solunum yolu enfeksiyonlarının yanı sıra boğmaca, kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve suçiçeği dikkat gerektiriyor. A grubu beta hemolitik streptokok enfeksiyonları, pnömokok ve meningokok hastalıkları da önem taşıyor; kalabalık yurt ortamlarında tüberküloz bulaşı göz önünde bulundurulmalı. Toplu yaşam ve beslenme alanlarında hepatit A, rota ve norovirüs gastroenteritleri ile salmonella gibi besin kaynaklı enfeksiyonlar; doğrudan temasla baş biti, uyuz, impetigo, mantar enfeksiyonları, bulaşıcı konjonktivit ve el-ayak-ağız hastalığı görülebilir.
Korunmada temel önlemler:
Pir Zengi, bulaşıcı hastalıklardan korunmak için temel hijyen alışkanlıklarının önemini şöyle sıraladı: eller su ve sabunla en az 20 saniye yıkanmalı; su yoksa alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalı; öksürme ve hapşırma sırasında mendil veya dirsek içi tercih edilmeli; sınıf ve yurt odaları düzenli olarak havalandırılmalı; ateşli çocuklar ateş düşürücü kullanılmadan en az 24 saat ateşsiz kalana kadar okula gönderilmemeli. Ayrıca havlu, tarak, matara gibi kişisel eşya paylaşılmamalı; okul ve yurtlarda güvenli su ve gıda hijyenine dikkat edilmeli; yeterli uyku, dengeli beslenme ve sigara dumanından uzak ortam sağlanmalı. Pir Zengi, bu önlemlerin tamamının değerli olduğunu, ancak hiçbirinin aşının sağladığı özgül korumanın yerini tutmayacağını ekledi.
Aşı takvimi ve hangi aşılar gözden geçirilmeli:
Türkiye’nin Genişletilmiş Bağışıklama Programı kapsamında uygulanan aşılar tüberküloz, hepatit B ve A, difteri, tetanoz, boğmaca, çocuk felci, Hib, pnömokok, kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve suçiçeğine karşı koruma sağlıyor. Pir Zengi, takvimde gecikmiş aşıların, çocuk büyüdükçe "artık geçti" diye bırakılmaması gerektiğini; eksik kalan hemen her aşının uygun bir yakalama şemasıyla tamamlanabileceğini belirtti. Okul kaydı döneminin aile hekimiyle aşı kartını gözden geçirmek için doğal bir fırsat olduğunun altını çizdi.
Öne çıkan aşılar ve uygulama notları:
Özellikle 4–6 yaş rapel dozları, ergenlik dönemindeki Td (tetanoz-difteri) pekiştirme aşısı ve eksik KKK (kızamık, kabakulak, kızamıkçık) dozlarının kontrol edilmesi öneriliyor; dünya ve bölgedeki kızamık salgınları nedeniyle iki doz KKK tamlanmalı. Hepatit A aşısının iki dozunun tamamlanması gerektiği, daha önce aşılanmamış büyük çocuk, ergen ve erişkinlerde aşının başlanabileceği, ikinci doz gecikse dahi şemaya baştan başlanmaması gerektiği vurgulandı.
Mevsimsel grip aşısı 6 aylıktan itibaren uygulanabiliyor ve her yıl yenilenmesi gerekiyor; koruyucu etkinin yaklaşık iki hafta sonra başladığı, ilk kez grip aşısı olacak 6 ay–8 yaş arasındaki çocuklarda iki doz gerektiği belirtildi. Meningokok aşıları ulusal takvimde yer almadığı için, özellikle yurt ortamında yaşayacak gençler ve belirli risk gruplarında hekim değerlendirmesiyle karar verilmeli. HPV aşısı rahim ağzı kanseri başta olmak üzere çeşitli kanserlere karşı koruma sağlıyor; 9–14 yaş arası iki doz, 15 yaş ve sonrası üç doz uygulanıyor ve cinsel temas öncesinde erken yaşta uygulanması öneriliyor.
Pir Zengi, farklı aşıların aynı seansta uygulanmasının aşının etkinliğini azaltmadığını, ateşsiz hafif soğuk algınlıklarının aşıyı ertelemek için çoğu durumda neden olmadığını; aşılarla ilgili tereddütlerde sosyal medya yerine çocuk hekimi ve aile sağlığı merkezlerinin güvenilir bilgi kaynağı olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, okul dönemi başlamadan önce tüm çocukların aşı kartlarının kontrol edilmesi çağrısında bulundu.
ATLAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY PİR ZENGİ
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!