Orta Asya ile Azerbaycan Çolpon-Ata'da bölgesel işbirliğini derinleştirdi

Orta Asya liderleri Çolpon-Ata'da bir araya geldi

Kırgızistan'ın Çolpon-Ata kentinde düzenlenen Gayriresmi İstişare Toplantısı, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov başkanlığında gerçekleşti. Toplantıya Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhammedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katıldı. Liderler, bölgesel entegrasyonun derinleştirilmesi, altyapı projeleri ve karşılıklı siyasi desteğin güçlendirilmesi konularını ele aldı.

Caparov: Sınır mutabakatları ve altyapı projeleri öncelik

Toplantının açılış konuşmasını yapan Sadır Caparov, Orta Asya ülkeleri arasındaki işbirliğinin son dönemde "niteliksel olarak yeni içerik" kazandığını vurguladı. Caparov, "Devlet sınırları konusunda tarihi öneme sahip mutabakatlar sağlandı" diyerek, ülkelerin uluslararası platformlarda karşılıklı olarak birbirini desteklemesinin önemine dikkat çekti ve Kırgızistan'ın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2027-2028 dönemi geçici üyeliğine verilen destek için minnetini bildirdi.

Ulaştırma bağlantılarının geliştirilmesini ortak çalışmaların temel alanlarından biri olarak tanımlayan Caparov, stratejik demiryolu, karayolu, havayolu ve çok modlu projelerin hayata geçirildiğini söyledi. Öne çıkan projeler arasında Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu ile Kambar-Ata 1 hidroelektrik santrali inşaatı projesi yer aldı. Caparov ayrıca enerji tedarikinde karşılıklı mutabakat sağlanmasından memnuniyet duyduklarını belirtti.

Turizm ve vize girişimi: ortak tanıtım ve kolaylık

Caparov, Orta Asya ve Azerbaycan'ın tarihi şehirleri, İpek Yolu mirası ile doğal ve kültürel zenginliklerinin bölge turizmi için önemli fırsatlar sunduğunu ifade etti. Kırgızistan'ın ortak turist vizesi uygulaması önerisini gündeme taşıdığını belirten Caparov, dışişleri bakanlıkları arasında koordinasyonun güçlendirilmesi için istişarelerin artırılmasını önerdi.

Aliyev: Bölge tek jeopolitik ve jeoekonomik alan haline geliyor

İlham Aliyev toplantıda Azerbaycan için Orta Asya ile ilişkilerin dış politikanın önceliklerinden biri olduğunu vurguladı. Aliyev, 2023'ten bugüne kadar "3,5 yıl içinde" Orta Asya ülkelerine karşılıklı ziyaretlerin yoğunlaştığını belirterek, kendisinin bölgeyi 16 kez ziyaret ettiği ve muhataplarının Azerbaycan'a 23 kez ziyaret gerçekleştirdiğini aktardı. Bu istatistiğin, Orta Asya ile Azerbaycan'ın tek bir jeopolitik ve jeoekonomik bölgeye dönüştüğünü gösterdiğini söyledi.

Aliyev, daha önce konuk ülke statüsünde katıldığı istişare formatına Azerbaycan'ın tam yetkili üye olarak ilk kez katıldığını hatırlattı ve geçen yıl Özbekistan'da alınan karar için Orta Asya cumhurbaşkanlarına teşekkür etti. Aliyev, Azerbaycan'ın istişare formatında aktif bir üye olacağını ve işbirliğinin geliştirilmesi için çaba göstereceğini kaydetti.

Tokayev ve Mirziyoyev: Ekonomi, lojistik ve dijitalleşme

Kasım Cömert Tokayev, Azerbaycan'ın tam üye olarak katılmasının format için yeni bir dönem başlattığını belirtti. Tokayev, siyasi diyalogun derinleşmesi, yatırım, enerji, sanayi, ulaştırma ve lojistik alanlarında işbirliğinin geliştirilmesinin ekonomik ilişkileri güçlendireceğini söyledi. Bölge içi ticaretin istikrarlı biçimde arttığını, ortak şirketlerin kurulduğunu ve insani ilişkilerin derinleştiğini ifade etti.

Şevket Mirziyoyev ise sürdürülebilir bölgesel işbirliği yapısının oluşturulmasının zamanının geldiğini vurguladı. Mirziyoyev, etkin işbirliği kurumları, sektörel temaslar ve ortak uzun vadeli projeler ile ticari-ekonomik ve ulaştırma bağlantılarının güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca, Orta Asya'nın "büyük veri alanında eğitim, bilim ve inovasyonun rekabetçi merkezi" olması hedefinin altını çizdi ve iklim değişikliğine bağlı yeni risklere ortak çözümler bulunması çağrısında bulundu.

Rahman: Enerji güvenliği ve rafineri önerisi

İmamali Rahman, ulaştırma koridorları ve lojistiğin öncelik olmaya devam edeceğini söylerken enerji, sanayi, dijitalleşme ve gıda güvenliğinin sürekli dikkat gerektirdiğine dikkat çekti. Rahman, enerji güvenliğinin sürdürülebilir kalkınmanın kilit unsuru olduğunu belirterek, bölgede büyük ölçekli bir petrol rafinerisi inşasının değerlendirilmesini önerdi ve böyle bir projenin öncelikle bölge ülkelerinin iç ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olmasını vurguladı.

Toplantı sonunda cumhurbaşkanları tarafından Çolpon-Ata Deklarasyonu kabul edildi; liderler, altyapı entegrasyonu, enerji işbirliği, dijitalleşme, çevresel risklere ortak yanıtlar ve turizm alanında somut adımlar atılmasının önemini teyit etti.

ORTA ASYA ÜLKELERİ CUMHURBAŞKANLARI İLE AZERBAYCAN CUMHURBAŞKANI İLHAM ALİYEV'İN KATILIMIYLA GAYRİRESMİ İSTİŞARE TOPLANTISI DÜZENLENDİ.