Elbistan yaylasında susuz tarımla başlayan kayısı dönüşümü
Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesi Yalıntaş Mahallesi’nde, su kaynağı olmayan yüksek rakımlı bir yaylada yürütülen çalışma ilk meyvelerini verdi. Termik santraldan elde edilen leonardit gübrenin toprağın su tutma özelliğinden yararlanılarak başlatılan uygulama, beş yıl önce 500 kayısı ağacı ile saha denemesi olarak başladı ve bu yıl yaklaşık 4 ton yaş meyve hasadı ile somut sonuç verdi.
Projenin uygulanması:
Çalışma, bölgedeki su imkânlarının sınırlı olması nedeniyle susuz tarım yaklaşımıyla şekillendirildi. Proje fikir aşamasında aile içinde görev paylaşımı yapılarak plan geliştirildi; anne, baba, amca ve dede gibi aile fertleri saha çalışmalarına aktif olarak destek verdi. Arazi, yaklaşık 70 yıldır boş olan alandan zaman içinde meyve veren ağaçların bulunduğu bir alana dönüştü. Başlangıçta 500 fidan ile başlayan uygulama, diğer miras sahiplerinin de katılımıyla bugün 10 bin ağaçlık kapasiteye ulaştı.
Proje yürütücüsü 17 yaşındaki Robert Lisesi öğrencisi Ayşe Umay Bahçıvan tarafından gerçekleştirilen araştırmada, toprağa karıştırılan leonarditin etrafındaki nemi daha iyi tutarak genç ağaçların su stresini azalttığı ve sabah nemini daha verimli kullanılabilir hale getirdiği belirtildi. Bahçıvan uygulamanın, suyun içerdiği tuz gibi olumsuz etkilerin toprağı yormasının önüne geçtiğini vurguladı. Bölgenin daha önce kayısı üretimine elverişli görülmemesine karşın arazi, 1950 rakım civarında yer alıyor ve elde edilen sonuçlar bu seçime olumlu dönüş sağladı.
Yarışmalar, akademik destek ve gelecek hedefleri:
Proje, Ayşe Umay Bahçıvan’ın yurtiçi ve yurtdışı üniversitelerden aldığı staj ve araştırma destekleriyle akademik makale hâline getirildi ve ulusal ile uluslararası yarışmalara taşındı. Amerika Birleşik Devletleri’nde Terra Science tarafından düzenlenen iklim ve çevre odaklı yarışmada yaklaşık 950 proje arasından gümüş derece alındı. Ayrıca proje, Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Proje Yarışması’nda Türkiye birincisi oldu, İngiltere’de benzer konseptli bir yarışmada bronz madalya elde etti ve Kasım ayında Hong Kong’da düzenlenecek ekonomi odaklı yarışmada girişimcilik kategorisinde finale katılacak.
Aile, ilk yıl aldıkları ürünün yaklaşık 250 kasa ve 4 ton civarında yaş meyve olduğunu bildiriyor; bu verim kuruya çevrildiğinde yaklaşık 1 tona denk geliyor. Baba Mehmet Bahçivan, kayısı araştırma enstitüsüne gönderilen analiz sonuçları sonrasında projenin geliştirileceğini ve hem sosyal bir proje hem de katma değer sağlayan bir üretim modeli olarak büyütülmesinin planlandığını söyledi. Gelecek hedefleri arasında kurutma sistemleri kurarak Avrupa ve Uzak Doğu pazarlarına daha az kimyasal kullanılmış, kaliteli kurutulmuş kayısı göndermek ve ilerleyen aşamada kooperatifleşme ile doğrudan ihracat yapmak yer alıyor.
Projenin mimarı genç araştırmacı Ayşe Umay Bahçıvan, 2 bin rakımda sulama ihtiyacı olmadan Malatya kayısısı üretimi üzerine yaptığı çalışmanın ilk somut meyvelerini verdiğini belirterek pes etmemenin ve sürekli araştırmanın önemine dikkat çekti. Aile desteğiyle başlayan uygulamanın bölgeye yayılması ve ticari ölçeğe taşınması hedefleniyor.
KAHRAMANMARAŞ’IN ELBİSTAN İLÇESİNDE SU KAYNAĞININ BULUNMADIĞI KIRSAL BİR YAYLADA, LEONARDİT GÜBRE SU TUTMA ÖZELLİĞİNDEN YARARLANILARAK SUSUZ TARIM MODELİYLE 500 KAYISI AĞACIYLA BAŞLATILAN ÇALIŞMA, İLK MEYVELERİNİ VERDİ
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!