Van Gölü mikrobiyalitleri Mars örnekleriyle bağ kurmayı hedefliyor

Van Gölü mikrobiyalitleri Mars örnekleriyle bağ kurmayı hedefliyor

Van Gölü, sahip olduğu güncel mikrobiyalit oluşumlarıyla uluslararası bir araştırmanın odağı haline geldi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi desteğinde yürütülen "Van Gölü’ndeki (Doğu Anadolu) Güncel Mikrobiyalitler Üzerinde Gelişen Biyofilmlerde Karbonat Nanokürelerin Kökeninin İncelenmesi" başlıklı proje, gölde farklı noktalardan numunelerin toplanmasıyla saha çalışmalarına başladı.

Saha çalışmaları ve numune alma:

Proje ekibi, ilk aşamada göl yüzeyinden ve tekne ile ulaşılan daha derin kesimlerden örnekler aldı. Projenin yürütücüsü Doç. Dr. Çetin Yeşilova saha çalışmalarında önce karadan erişilebilen noktalarla başladıklarını, ardından tekneyle derin kesimlere gidildiğini ve örneklerin Falcon tüplerinde ve glutaraldehit ile sabitlenerek laboratuvara gönderileceğini belirtti. Ekip, belirlenen diğer noktalardan da örneklemeyi tamamladıktan sonra detaylı analizlere geçecek.

Çalışma, Van Gölü kıyılarındaki mikrobiyalitlerin farklı katmanlarından su ve katı örnekleri almayı, bu örnekleri uluslararası ortaklarla birlikte ayrıntılı ölçümlerden geçirmeyi içeriyor. Projede İtalya, Çin ve Polonya’daki üniversite ve araştırma kurumlarından uzmanlar yer alıyor.

Analiz hedefleri ve karşılaştırmalar:

Araştırmanın öncelikli hedefi, mikrobiyalitlerde gözlenen karbonat nanokürelerin kökenini ve oluşum mekanizmalarını ortaya koymak. Ekip bulguları önce Türkiye içindeki referans alanı olan Salda Gölü örnekleriyle karşılaştıracak, daha sonra Mars’tan geleceği planlanan örneklerle korelasyon kurulması hedeflenecek. Proje yürütücüsünün verdiği bilgiye göre, Mars örneklerinin bilim dünyasına açılmasının beklendiği yıl 2029 olarak öngörülüyor; dolayısıyla Jezero Krateri örnekleriyle yapılacak karşılaştırma bu tarihten sonra mümkün olacak.

Van Gölü, dünyanın en büyük sodalı gölü olarak yüksek alkaliniteye ve karbonatça zengin su kimyasıyla dikkat çekiyor. Polonya Varşova Üniversitesi'nden Prof. Dr. Miroslaw Slowakiewicz bu ortamın pH değerinin yaklaşık 10 seviyelerine yaklaştığını ve burada yaşayan mikroorganizmaların yüksek alkaliniteye uyum sağlamak zorunda olduğunu vurguladı. Slowakiewicz ayrıca analizlerin çok küçük ölçeklerde, yaklaşık 200 nanometre altı boyutlarda yapılacağını belirterek bu ölçekten elde edilecek verilerin ortamların karşılaştırılmasında kritik olacağını söyledi.

Pamukkale Üniversitesi'nden Doç. Dr. Ezher Tagliasacchi ise mikrobiyalitlerin farklı renkli katmanlarının farklı mikroorganizma topluluklarını gösterdiğini aktardı. Arazi gözlemlerinde pembemsi bantların sülfür bakterilerini, açık yeşil ince bantların siyanobakterileri ve en üstteki katmanlarda algleri temsil ettiği kaydedildi. Tagliasacchi, elde edilen numunelerde farklı mikroorganizma gruplarının varlığının görüldüğünü ve analizlerin bu yapıların rollerini netleştireceğini söyledi.

Van Gölü örneklerinde kalsiyum karbonatın ön plana çıktığı; buna karşın Salda Gölü’nde hidromanyezit bileşiminin önemli olduğu belirtildi. Bu mineral ve mikrobiyal farklılıkların, göllerde gözlenen mikrobiyalit formlarını ve çökelme mekanizmalarını nasıl etkilediği araştırmanın merkezi sorularından biri olacak.

Çalışmaya Polonya’dan katılan bilim insanları araziye gelerek Van’ın Gevaş ilçesi Altınsaç Mahallesi kıyısında dalış rehberi Serkan Ök eşliğinde su altından da numune topladı. Ayrıca proje ekibinde yer alan isimler arasında Prof. Dr. Serkan Üner, Doç. Dr. Pelin Güngör Yeşilova ve Dr. Öğr. Üyesi Gürçay Kıvanç Akyıldız bulunuyor.

Numuneler, uluslararası ortaklarla paylaşılacak ve farklı laboratuvarlarda morfoloji, kimyasal bileşim ve mikrobiyal topluluk analizleriyle değerlendirilecek. Elde edilecek verilerle Van Gölü, Salda Gölü ve gelecekteki Mars örnekleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar bilimsel ölçekte tartışmaya açılacak.

Proje sonuçları tamamlandığında, hem Dünya’daki ekstrem sodalı ortamlarda mikrobiyal katkıların çökelme süreçlerine etkisi daha iyi anlaşılacak hem de Mars örnekleriyle yapılacak karşılaştırmalar gezegenler arası benzerliklerin sorgulanmasına katkı sağlayacak.

VAN GÖLÜ'NDEKİ MİKROBİYALİTLERDEN NUMUNE ALAN BİLİM İNSANLARI, ELDE EDİLEN SONUÇLARI SALDA GÖLÜ VE GELECEKTE MARS'TAN GETİRİLECEK ÖRNEKLERLE KARŞILAŞTIRACAK.