Yangın sonrası ormanlar için süre temelli bilimsel yol haritası

Karabük Üniversitesi yangın görmüş odunların kaderini zamana bağlı olarak inceliyor

Karabük Üniversitesi (KBÜ) Orman Fakültesi öncülüğünde yürütülen ve TÜBİTAK 1001 tarafından desteklenen proje, yangın sonrası kızılçam ve karaçam odunlarında ortaya çıkan fiziksel, mekanik ve kimyasal bozulmaların zamana bağlı seyrini tespit ederek hammadde kayıplarını azaltmayı hedefliyor. Projeyi yürüten isim Prof. Dr. Ufuk Coşgun liderliğinde, yangın görmüş odunun ticari değerini koruyabileceği maksimum süre yani Restorasyon Periyot Genişliği belirlenecek ve ormanların yeniden canlandırılmasına yönelik bilimsel veriler üretilmiş olacak.

Çalışmanın kapsamı ve örnekleme yöntemi:

Proje, Türkiye’de geniş yayılışa sahip kızılçam ve karaçam odunlarının yangın sonrası bozulma süreçlerini alan çalışmalarıyla ortaya koyacak. Sahada dört ay boyunca 15 günlük periyotlarla sürdürülüp toplam 28 ay devam edecek çalışma kapsamında yangın görmüş alanlardan numuneler alınacak. Analizler için belirlenen örnekleme kaynağı; 34 deneme ağacı olup bu ağaçlardan elde edilecek 10 binin üzerinde numune, TS-ISO standartlarına uygun akredite testlere tabi tutulacak.

Analiz yöntemleri ve laboratuvar çalışmaları:

Karabük Üniversitesi Demir Çelik Enstitüsü MARGEM bünyesindeki akredite laboratuvarlarda, odunlara ilişkin statik eğilme, elastikiyet modülü, şok direnci ve liflere paralel basınç gibi mekanik testler gerçekleştirilecek. Termal stres kaynaklı mikro-anatomik deformasyonlar SEM (Taramalı Elektron Mikroskobu) ile incelenirken, kimyasal bozulmalar FTIR (Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi) ile moleküler düzeyde değerlendirilecek. Bu analizler, odunlardaki direnç kaybının ısıl şoktan mı yoksa yangın sonrasında gelişen böcek ve mantar tahribatından mı kaynaklandığının ayırt edilmesini sağlayacak.

Ekonomik analiz ve orman yönetimine katkı:

Projenin ekonomik boyutunda Batı Karadeniz, Ege ve Akdeniz bölgelerinde 2023-2025 döneminde meydana gelen orman yangınlarının öncesi ve sonrasındaki hammadde arzı ile ihale satış verileri incelenecek. Hızlı pazarlama kararlarının fiyatlandırma üzerindeki etkisi çoklu regresyon modelleriyle analiz edilerek yangın sonrası orman yönetimi ve hammadde pazarlamasına yönelik bilimsel bir yol haritası oluşturulması hedefleniyor. Elde edilecek zaman eşiği verilerinin Orman Genel Müdürlüğü başta olmak üzere kriz yönetimi ve hammadde pazarlama süreçlerine dayanak sağlaması bekleniyor.

Çalışma, 12. Kalkınma Planındaki "Sürdürülebilir Orman Yönetimi", "Yeşil Dönüşüm" ve "Döngüsel Ekonomi" hedefleriyle uyumlu olarak hem kullanılabilir odun hammaddesinin israfını azaltmayı hem de yangın sonrası ekosistemin doğal gençleşme dinamiklerine uygun restorasyon çalışmalarının bilimsel temele dayanmasını amaçlıyor.

KARABÜK ÜNİVERSİTESİNDE (KBÜ) YÜRÜTÜLEN TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU (TÜBİTAK) DESTEKLİ PROJEYLE, YANGIN SONRASI KIZILÇAM VE KARAÇAM ODUNLARINDA MEYDANA GELEN FİZİKSEL, MEKANİK VE KİMYASAL BOZULMALAR ZAMANA BAĞLI OLARAK İNCELENEREK HAMMADDE KAYIPLARININ AZALTILMASI HEDEFLENİYOR.